پرونده بنیاد ترامپ زیر ذره‌بین دادستان نیویورک

معرفی و پیشینهٔ بنیاد

بنیاد دونالد جی. ترامپ در سال ۱۹۸۸ در نیویورک به‌عنوان یک خیریه خصوصی ۵۰۱(c)3 ثبت شد و دونالد ترامپ ریاست آن را برعهده گرفت. دونالد جونیور، ایوانکا و اریک از سال ۲۰۰۶ به هیئت‌مدیره پیوستند، اما گزارش دادستان کل نیویورک می‌گوید هیئت‌مدیره از ۱۹۹۹ تا نوامبر ۲۰۱۸ جلسه رسمی تشکیل نداد، سیاست مکتوبی برای اعطای کمک‌ها ننوشت و سازوکار نظارتی روشنی هم نساخت. تصمیم‌ها بیشتر شخصی پیش رفت و روندهای مالی شفافیت کافی نداشت؛ حتی گزارش‌های سالانه عملکرد هم به هیئت‌مدیره نمی‌رسید. بنیاد باید مستقل اداره می‌شد، اما ترامپ کنترل را حفظ کرد و همین وضعیت، طبق گزارش‌ها، مرز میان فعالیت خیریه و کنش‌های انتخاباتی را کمرنگ کرد.

حساسیت رسانه ها

از اوایل دهه ۲۰۰۰ رسانه‌ها فعالیت‌های بنیاد ترامپ را دقیق‌تر دنبال کردند. دیوید فَرِنتهولد در واشینگتن‌پست نقش محوری داشت. او پرداخت‌ها، رسیدها و مسیر کمک‌ها را ردیابی کرد. گزارش‌هایش تصویری متفاوت ساخت: بنیاد کمتر شبیه یک خیریه برنامه‌محور بود و بیشتر مثل «چک‌کش» برای ترامپ یا شرکت‌هایش عمل می‌کرد. این پیگیری‌ها پرسش‌های عمومی را بالا برد. فشار رسانه‌ای، حساسیت نهادهای نظارتی را هم افزایش داد. دفتر دادستان کل نیویورک در سپتامبر ۲۰۱۶ تحقیق درباره بنیاد را آغاز کرد. پرونده در سکوت جلو رفت. مقام‌ها اسناد مالی و مکاتبات را بررسی کردند. آنها الگوی تصمیم‌گیری و نقش مدیران را سنجیدند. باربارا آندروود، دادستان کل وقت، پس از جمع‌بندی تحقیقات، در دادخواست خود نوشت بنیاد ترامپ بیش از یک دهه قوانین ایالتی و فدرال را به‌طور مستمر نقض کرده است.

اتهام های بنیاد 

چک‌های نمایشی

دادستان کل نیویورک گفت بنیاد ترامپ قوانین ایالتی و فدرال را پیوسته نقض کرد و آن را از مسیر نیکوکاری بیرون برد. به‌گفته دادستانی، بنیاد در ژانویه ۲۰۱۶ برنامه جمع آوری کمک مالی  را با هماهنگی مستقیم ستاد انتخاباتی ترامپ برگزار کرد و حدود ۲.۸ میلیون دلار جمع‌آوری شد. برگزارکنندگان با شعار «Make America Great Again» تبلیغ کردند و روند را طوری چیدند که کمک‌ها عملاً به سود کمپین تمام شود. دادستانی نقش کوری لواندوفسکی را برجسته کرد و گفت او توزیع کمک‌ها را هدایت کرد و پرداخت‌ها را درست پیش از انتخابات مقدماتی آیووا زمان‌بندی نمود.

از نگاه دادستانی، مسئله «کمک به کهنه‌سربازان» نبود؛ مسئله را ستاد انتخاباتی ساخت. دادستانی ادعا کرد ستاد ترامپ روی زمان‌بندی پرداخت‌ها و نمایش عمومی چک‌ها اثر گذاشت و بنیاد را به ابزاری تبلیغاتی نزدیک کرد. وقتی کمپین به تصمیم‌های اجراییِ یک خیریه جهت بدهد، خیریه دیگر استقلال ندارد و به کانالی برای منفعت سیاسی تبدیل می‌شود. دادستانی همین الگو را مصداق نقض قواعد مالی کمپین دانست و تأکید کرد بنیاد به‌جای فاصله‌گذاری، عملاً در زمین رقابت انتخاباتی بازی کرد.

منابع خیریه در خدمت منافع شخصی

دادستانی همچنین گفت ترامپ منابع بنیاد را برای اهداف شخصی و تجاری به کار گرفت و مرز «خیریه» و «منفعت خصوصی» را شکست. به روایت پرونده، او بخشی از دارایی‌ها را صرف پرداخت تعهدات و جریمه‌های مرتبط با کسب‌وکارهایش کرد، از بنیاد برای تقویت برند و هتل‌های ترامپ استفاده کرد و حتی پرتره‌ای از خودش را به ارزش ۱۰ هزار دلار با پول بنیاد خرید. دادستانی این نمونه‌ها را نه خطای موردی، بلکه نشانه یک الگوی رفتاری معرفی کرد که بنیاد را از کارکرد عمومی‌اش دور می‌کرد.

دادستانی به پرداخت ۲۵ هزار دلاری به گروه سیاسی مرتبط با پم بوندی در سال ۲۰۱۳ هم اشاره کرد و آن را نمونه ورود ممنوعه خیریه به سیاست دانست. این پرداخت، از منظر دادستانی، حساسیت «پرداخت برای نفوذ» را تشدید کرد و نشان داد بنیاد می‌تواند به مسیر دور زدن قواعد شفافیت و محدودیت‌های سیاسی بلغزد. جمع این موارد، به روایت دادستانی، تصویر یک خیریه واقعی را مخدوش کرد و بنیاد را به ابزاری برای منافع ترامپ تبدیل ساخت.

عدم نظارت و شفافیت

در بخش مدیریت، دادستانی گفت بنیاد نظارت مؤثر نداشت و سازوکار حکمرانی آن عملاً از کار افتاد. به روایت پرونده، ترامپ با وجود آنکه از ۲۰۰۸ به بعد کمک شخصی قابل‌توجهی نکرد، کنترل کامل را نگه داشت و تصمیم‌ها را بدون رویه‌های منظم هیئت‌مدیره جلو برد. دادستانی حتی به خرید شامپاین و اقلام ورزشی در یک حراج خیریه به مبلغ ۱۱,۵۲۵ دلار اشاره کرد و گفت بنیاد بعداً آن را بازپرداخت کرد. دادستانی این مجموعه را «الگوی شوکه‌کننده غیرقانونی» خواند و نتیجه گرفت بنیاد به ابزار منافع ترامپ بدل شد، نه یک خیریه واقعی.

دادگاه بنیاد

پرونده بنیاد ترامپ را دادگاه عالی نیویورک پیگیری کرد. قاضی سالیان اسکاپینو در نوامبر ۲۰۱۸ به وکلای ترامپ پاسخ منفی داد و اجازه داد رسیدگی ادامه پیدا کند؛ او استدلال «مصونیت ریاست‌جمهوری» را کنار گذاشت و به رویه‌هایی مثل پرونده Clinton v. Jones تکیه کرد. این منطق می‌گفت دادگاه‌های ایالتی می‌توانند به دعاوی مدنی مربوط به اقدامات خصوصیِ پیش از ریاست‌جمهوری رسیدگی کنند.در پی فشارهای رسانه ای و شواهد موجود، بنیاد ترامپ در دسامبر ۲۰۱۸ با دادستانی توافق کرد و روند انحلال را زیر نظر دادگاه پیش برد. این توافق، دارایی‌های باقی‌مانده بنیاد را—حدود ۱.۸ میلیون دلار—در مسیر توزیع میان خیریه‌های واجد شرایط قرار داد. دادستان کل نیویورک نیز بر انتخاب و صلاحیت دریافت‌کنندگان نظارت داشت تا پول در چارچوب قواعد خیریه خرج شود.

پایان بازی: حکم نهایی قاضی (نوامبر ۲۰۱۹)

در ۷ نوامبر ۲۰۱۹، قاضی اسکارپولا حکم نهایی خود را صادر کرد. نکات اصلی حکم عبارت بود از:

• پرداخت ۲ میلیون دلار جریمهٔ نقدی توسط دونالد ترامپ: قاضی دستور داد ترامپ این مبلغ را شخصاً به هشت مؤسسهٔ خیریه (از جمله Army Emergency Relief، Children’s Aid Society و United Negro College Fund) بپردازد .

• اعتراف ترامپ به سوء‌استفاده: در متن توافقات منتشر شده اعلام شد که ترامپ «به‌طور شخصی سوءاستفاده از وجوه بنیاد» را می‌پذیرد . وی همچنین باید ۱۱٬۵۲۵ دلار بابت استفادهٔ شخصی از یادبودهای ورزشی و شامپاین در یک مراسم خیریه به بنیاد بازپرداخت می‌کرد .

• دستور آموزشی برای فرزندان: سه فرزند بزرگ ترامپ – دونالد جونیور، ایوانکا و اریک – که عضو هیئت مدیرهٔ بنیاد بودند، موظف شدند دورهٔ آموزشی اجباری دربارهٔ ادارهٔ مؤسسات خیریه و الزامات حقوقی طی کنند . در حکم نهایی هیچ ممنوعیت کلی برای فعالیت‌ آن‌ها در حوزهٔ خیریه تعیین نشد؛ به بیان FactCheck.org، دادستانی در ابتدا درخواست محرومیت کرده بود اما در توافق نهایی تنها آموزش و گزارش‌ دهی مقرر شد .

• نظارت بر فعالیت‌های خیریهٔ آتی ترامپ: اگر ترامپ بخواهد بنیاد جدیدی تشکیل دهد یا در هیئت مدیرهٔ یک مؤسسهٔ خیریه حضور یابد، باید به مدت پنج سال گزارش‌های سالانه به دفتر دادستانی ارائه دهد و شرایط خاصی را رعایت کند .

این حکم به همراه توزیع ۱٫۸ میلیون دلار باقی‌مانده و ۲ میلیون دلار جریمه به خیریه‌ها، پرونده را مختومه کرد. سخنگوی بنیاد اعلام کرد که دادگاه «شناسایی کرده که هر پنی جمع‌آوری شده توسط بنیاد صرف امور خیریه شده است»؛ اما قاضی و دادستانی این ادعا را رد کرده و تأکید کردند که سوء‌استفاده‌ها نقض قانون بوده است .

بنیاد ترامپ از منظر حقوقی

تحلیل حقوقی این پرونده بحث فدرالیسم و مرزهای مصونیت ریاست‌جمهوری را دوباره زنده کرد، اما در نهایت یک پیام روشن داد: رئیس‌جمهور در دعاوی مدنیِ ایالتی، مصونیت مطلق ندارد؛ به‌ویژه وقتی رفتار مورد بحث به اقدامات غیررسمی و خصوصی مربوط شود. دادستانی نیویورک با همین منطق پرونده را پیش برد و نشان داد ایالت‌ها می‌توانند قوانین محلی خیریه‌ها را علیه چهره‌های قدرتمند هم اجرا کنند. در سطح کلان‌تر، پرونده بنیاد ترامپ یک الگوی کلاسیک را برجسته کرد: سیاستمدار یا چهره پرنفوذ، سازمان غیرانتفاعی را به «صندوق شخصی» تبدیل می‌کند و از آن برای دور زدن قواعد مالی کمپین یا اعتبارسازی سیاسی بهره می‌گیرد؛ پدیده‌ای که فقط به یک جناح محدود نمی‌شود.

پی‌آمدها و تفسیر

پی‌آمدها و تفسیر احکام صادر شده برای پرونده خیریه ترامپ نشان‌دهنده چندین نکته اساسی در رابطه با شخصیت و وضعیت قانونی Donald Trump است.

نخست

ترامپ نشان داده که حتی با وجود قدرت و نفوذ فراوان، او همچنان تابع قانون است و در برابر احکام قضائی پاسخگو می‌باشد. حکم صادره برای پرونده خیریه ترامپ به‌طور صریح نشان می‌دهد که وی در مواجهه با تخلفات، حتی در مقیاس‌های کوچکتر، در نهایت موظف به رعایت قانون است.

دوم

علیرغم قدرت سیاسی و اقتصادی خود، ترامپ هنگامی که خطای خاصی مرتکب می‌شود، آن را می‌پذیرد. این ویژگی نشان‌دهنده تعهد او به اصول قانونی و اجرایی است، حتی اگر گاهی از سوی مخالفان به‌عنوان نقطه ضعفی در برابر حملات سیاسی‌شان تعبیر شود.

سوم

سوالی که مطرح می‌شود این است که چرا پیگیری پرونده‌های فساد در میان دموکرات‌ها، که موارد مشابهی از تخلفات مالی و حقوقی دارند، به اندازه پرونده‌های ترامپ مورد توجه قرار نمی‌گیرد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که پیگیری‌های حقوقی علیه ترامپ اغلب ریشه در رقابت‌های سیاسی و نارضایتی‌های حزبی دارد و به‌طور خاص، او هدف حملات مداوم قرار می‌گیرد، در حالی که در موارد مشابهی از مقامات دیگر، چنین پیگیری‌های جدی و علنی انجام نمی‌شود.

در نهایت، نتیجه‌گیری از این تفسیرها این است که ترامپ علیرغم انتقادات و ادعاهای مطرح‌شده، همواره تابع قانون بوده است و فساد کلانی که برخی به او نسبت می‌دهند، هیچ‌گاه ثابت نشده و بیشتر از آنکه بر اساس شواهد قوی باشد، بر مبنای رقابت‌های سیاسی ساخته شده است.

جمع‌بندی

پرونده Trump Foundation را می‌توان به‌عنوان یک «مطالعه موردی نهادی» خواند، نه سندی از فساد مالی گسترده. مسئله اصلی این پرونده، نه اختلاس سازمان‌یافته یا سوءاستفاده مالی کلان، بلکه تغییر کارکرد یک خیریه خانوادگی و حرکت آن به‌سمت مدیریت شخص‌محور بود؛ وضعیتی که در بسیاری از بنیادهای کوچک و نیمه‌خصوصی نیز دیده می‌شود. در این چارچوب، تخلفات مطرح‌شده بیشتر ناظر به رویه‌ها، ثبت تصمیم‌ها و مرزهای حقوقی میان نفع عمومی و نفع شخصی است، نه انباشت ثروت یا انتقال غیرقانونی منابع. با این حال، این پرونده در فضای رسانه‌ای به‌گونه‌ای بازنمایی شد که گویی با یک شبکه فساد مالی روبه‌رو هستیم؛ بزرگ‌نمایی‌ای که بیش از آنکه حقوقی باشد، سیاسی و حیثیتی بود.

از منظر حقوقی، ورود دادستانی بر اصل «حفظ اعتماد عمومی» استوار بود؛ اصلی که ستون بخش غیرانتفاعی محسوب می‌شود. Donald Trump در این پرونده نه‌تنها در برابر قانون ایستادگی نکرد، بلکه مسئولیت حقوقی را پذیرفت و الزامات اصلاحی تعیین‌شده را اجرا کرد. این پذیرش، خود نشانه‌ای است از تبعیت از قانون، نه تلاش برای پنهان‌کاری یا فرار از پاسخگویی. اگر فساد مالی کلان یا نیت مجرمانه‌ای در میان بود، مسیر پرونده به‌مراتب سنگین‌تر و پیامدهای کیفری‌تری پیدا می‌کرد؛ امری که رخ نداد.

در سطح سیاسی–اجتماعی، نکته کلیدی آن است که پرونده ترامپ به‌طرزی نامتوازن برجسته شد، در حالی که موارد مشابه یا حتی سنگین‌تر درباره برخی چهره‌های قدرتمند حزب دموکرات، هرگز چنین پیگیری رسانه‌ای و قضایی مداومی نیافت. این عدم توازن، شائبه سیاسی‌کاری را تقویت کرد. جمع‌بندی آنکه، برخلاف روایت‌های پررنگ‌شده، ترامپ نه‌تنها خود را فراتر از قانون ندانست، بلکه در چارچوب قانون پاسخ داد؛ و آنچه رخ داد، بیشتر خطای نهادی و مدیریتی بود تا فساد مالی کلان یا سیستماتیک.

1. https://www.hancocklaw.com/publications/nonprofit-governance-tax-exempt-organizations-law-alert-trump-foundation-lawsuit-is-a-stark-reminder-for-not-for-profit-leaders/#:~:text=According%20to%20the%20Attorney%20General%2C,Board%20played%20no%20role%20in
2. https://ag.ny.gov/sites/default/files/court_stamped_petition.pdf#:~:text=For%20more%20than%20a%20decade%2C,The%20Attorney%20General%20therefore%20brings
3. https://www.voanews.com/a/usa_judge-fines-trump-2-million-misusing-charity-foundation/6178999.html#:~:text=A%20judge%20Thursday%20ordered%20President,his%20political%20and%20business%20interests
4. https://abcnews.go.com/US/president-donald-trump-ordered-pay-2m-collection-nonprofits/story#:~:text=President%20Donald%20Trump%20%20has,violations%20of%20state%20charities%20laws
5. https://www.factcheck.org/2019/12/social-posts-distort-facts-on-trump-charities/#:~:text=First%20of%20all%2C%20it%E2%80%99s%20wrong,settlement%20with%20the%20attorney%20general
6. https://www.gpb.org/news/2024/02/23/nys-crusading-attorney-general-wins-again-nra-verdict-trump-judgment#:~:text=,They%20have%20promised%20to%20appeal
7. https://www.nytimes.com/2018/12/18/nyregion/ny-ag-underwood-trump-foundation.html
8. https://www.justsecurity.org/59012/lawsuit-trumps-foundation/
9. https://law.justia.com/cases/new-york/appellate-division-first-department/2025/index-no-452564-22-appeal-no-2834-2835-2836-case-no-2023-04925-2024-01134-2024-01135.html
10. https://ag.ny.gov/press-release/2019/ag-james-secures-court-order-against-donald-j-trump-trump-children-and-trump?utm_source=chatgpt.com
11. https://www.brennancenter.org/our-work/analysis-opinion/trump-foundation-and-use-nonprofits-slush-funds?utm_source=chatgpt.com
12. https://www.courthousenews.com/wp-content/uploads/2018/12/trump-foundation-dissolution.pdf