استیو بنن؛ مغز متفکر پشت تصمیمات جنجالی ترامپ

استیو بنن از سال ۲۰۱۶ به‌عنوان یکی از مشاوران کلیدی دونالد ترامپ به شهرت رسید. او در کمپین انتخاباتی نقش محوری ایفا کرد و پیام «اول آمریکا» را به هسته گفتمان سیاسی تبدیل کرد. بنن فعالانه با نخبگان سیاسی و رسانه‌ای درافتاد و لحن تهاجمی، ساده‌فهم و بسیج‌گر را جا انداخت. رسانه‌ها او را «رئیس‌جمهور در سایه» نامیدند، زیرا بر جهت‌گیری پیام‌ها و اولویت‌ها اثر مستقیم گذاشت. او رأی‌دهندگان ناراضی را هدف گرفت و هویت پوپولیستی راست‌گرا را تقویت کرد. این رویکرد پایگاه اجتماعی ترامپ را منسجم‌تر ساخت و کمپین را از رقبا متمایز کرد.

بنن از اواخر ۲۰۱۶ تا اوایل ۲۰۱۷ مدیر کمپین و سپس استراتژیست ارشد کاخ سفید شد. او تصمیمات جنجالی را پیش برد و بر سیاست‌های هویتی و اقتصادی تمرکز کرد. محدودیت‌های مسافرتی و خروج از توافق پاریس در همین چارچوب شکل گرفت. حضور رسمی او کوتاه بود، اما اثرش ماندگار شد. او لحن تقابلی را نهادینه کرد و دستورکار فرهنگی را جلو برد. ترامپیسم با همین الگو رشد کرد و تا سال‌های بعد ادامه یافت.

پیشینهٔ شخصی و ایدئولوژیک استیو بنن

استیو بنن در سال ۱۹۵۳ در خانواده‌ای ایرلندی-کاتولیک در ویرجینیا متولد شد. پس از تحصیل در دانشگاه ویرجینیا تک و دریافت مدرک MBA از دانشکدهٔ کسب‌وکار هاروارد، چند سال به‌عنوان افسر نیروی دریایی آمریکا خدمت کرد و سپس وارد وال‌استریت شد. او به‌عنوان بانکدار در گلدمن‌ساکس کار کرد و در دههٔ ۱۹۹۰ به تولید فیلم در هالیوود روی آورد. در آن دوران بود که نگاه‌های فرهنگی و تاریخی او شکل گرفت؛ او در مجموعهٔ مستندهای سیاسی خود مفاهیمی چون «نبرد تمدنی غرب» و «خطر شکست آمریکا از درون» را مطرح کرد. بنن که خود را تاریخ‌دوست و علاقه‌مند به فلسفه‌های کلاسیک می‌داند، به‌ویژه از کتاب‌های «ظهور و سقوط قدرت‌های بزرگ» پال کندی و «چهار گردش دوران» نیل هُو و ویلیام اشتراوس الهام گرفت. ایدهٔ کلی او این است که هر چند دهه در آمریکا بحران بزرگی شکل می‌گیرد که باید با انقلاب فرهنگی و سیاسی پاسخ داده شود.

پیشینه ایدئولوژیک

استیو بنن براساس خاستگاه طبقاتی و تجربهٔ نظامی خود، نگاه انتقادی  به جهانی‌شدن داشت و سرمایه‌داری مالی را عامل تضعیف تولید داخلی می‌دانست. بنن صنعتی‌زدایی را ضربه‌ای مستقیم به طبقهٔ کارگر و متوسط آمریکا معرفی کرد. او قراردادهای تجارت آزاد را مقصر این روند دانست. بنن تأکید کرد نخبگان سیاسی هر دو حزب قدرت و ثروت را در اختیار گرفته‌اند. وی از بازگشت دولت برای حمایت از تولید ملی دفاع می‌کرد. او از نظر فکری با چهره‌هایی مانند پت بیوکنن و ساموئل هانتینگتون هم‌سو بود. او مهاجرت غیرقانونی و پذیرش گسترده پناهجویان را تهدیدی برای انسجام فرهنگی غرب تلقی کرد و بر حفظ هویت مسیحی–یهودی تأکید داشت. بنن از اواخر دههٔ ۲۰۰۰ به رسانهٔ راست‌گرای بریتبارت نیوز پیوست. او پس از مرگ اندرو بریتبارت در سال ۲۰۱۲ مدیریت اجرایی آن را بر عهده گرفت. بنن با انتشار گزارش‌های جنجالی و ملی‌گرایانه، پایگاه رسانه‌ای تازه‌ای برای راست نوین ساخت.

نقش بنن در کمپین انتخاباتی ۲۰۱۶ ترامپ

استیو بنن در ۱۷ اوت ۲۰۱۶ به‌عنوان مدیر ارشد اجرایی کمپین انتخاباتی ترامپ منصوب شد و به‌سرعت مسیر کمپین را تغییر داد. او ایده‌های راست‌گرای تندرو را برجسته کرد و محافظه‌کاران ناراضی از نظام دوحزبی را به‌سوی ترامپ کشاند. بنن نیروهای ملی‌گرا را فعال کرد و آن‌ها را حول پیام «اول آمریکا» بسیج نمود. او تمرکز اصلی کمپین را بر مهاجرت غیرقانونی و هویت ملی گذاشت و این روایت را ساخت که مهاجرت امنیت و انسجام اجتماعی آمریکا را تهدید می‌کند. این پیام در میان رأی‌دهندگان مردد نفوذ بالایی پیدا کرد.

تخریب رقیب تقویب ترامپ

بنن هم‌زمان برای تضعیف رقیب، منابع جنجالی مانند کتاب «پول کلینتون» را وارد فضای تبلیغاتی کرد و فساد اداری هیلاری کلینتون را برجسته ساخت. این رویکرد تصویر کلینتون را در هفته‌های پایانی انتخابات تضعیف کرد. او همچنین از ظرفیت‌های داده‌کاوی استفاده کرد و با کمک شرکت کمبریج آنالیتیکا، پیام‌های کمپین را هدفمند ساخت. بنن تجربه خود از برگزیت را به ستاد ترامپ منتقل کرد. این مجموعه اقدامات نقش او را در پیروزی غیرمنتظره ترامپ پررنگ کرد.

 ایدهٔ اصلی بنن تزریق «پوپولیسم ملی‌گرایانه» به پیام ترامپ بود. او پیشنهاد کرد تا به‌جای تمرکز بر رأی‌دهندگان سنتی جمهوری‌خواه، انرژی کمپین متوجه سفیدپوستان طبقهٔ کارگر در ایالت‌های زنگار (Rust Belt) شود. تمرکز بر شعار «آمریکا را دوباره عظیم کنیم»، انتقاد از پیمان‌های تجاری مانند NAFTA، قول ساخت دیوار در مرز مکزیک و طرح‌های ضد مهاجرتی همگی نتیجهٔ حضور بنن بود.

استراتژی فسادستیزی

بنن تأکید داشت که حملات شخصی علیه رقیب (هیلاری کلینتون) باید با روایت‌هایی از فساد، فساد نخبگان و تهدید اسلام‌گرایان ترکیب شود. از جمله این رویکردها، برجسته‌سازی مسئلهٔ ایمیل‌های کلینتون، ارتباط او با وال‌استریت و سوءظن به بنیاد کلینتون بود. او همچنین پیشنهاد کرد که ترامپ بر مسائلی مانند بحران اعتیاد به مواد مخدر و بحران‌های صنعتی در ایالت‌های میانهٔ غرب صحبت کند تا بتواند پشتیبانی جدیدی جلب کند. این تاکتیک‌ها باعث شدند ترامپ با فاصلهٔ کمی در ایالت‌های حساس (پنسیلوانیا، میشیگان، ویسکانسین) پیروز شود و در نهایت راهی کاخ سفید گردد. خود ترامپ بعدها در مصاحبه‌ای گفت: «بنن به من نشان داد چگونه پیامم را برای مردم ساده کنم و چگونه حمله کنم.»

انتقال به کاخ سفید: نقش بنن به‌عنوان استراتژیست ارشد

 موقعیت رسمی و قدرت غیررسمی

پس از پیروزی انتخاباتی، دونالد ترامپ استیو بنن را به‌عنوان مشاور ارشد و استراتژیست ارشد رئیس‌جمهور منصوب کرد. بنن تا آوریل ۲۰۱۷ به عضویت «کمیتهٔ اصلی شورای امنیت ملی» درآمد؛ سمتی که پیش‌تر به مشاوران سیاسی داده نمی‌شد. او از همان آغاز تلاش کرد ساختاری موازی با ستاد سیاست داخلی بسازد. بنن می‌خواست مستقیماً برنامه‌های اجرایی را هدایت کند. او متحدان خود از بریتبارت و کمپین را به مناصب کلیدی رساند. سباستین گورکا و جولیا هان از جمله این افراد بودند. بنن باور داشت دیوان‌سالاری فدرال اجرای وعده‌های ترامپ را سد می‌کند. او از «دولت عمیق» به‌عنوان مانع اصلی نام برد. بر همین اساس، طرح «تخریب دستگاه اداری» را مطرح کرد. این طرح کاهش قدرت نهادهای فدرال را دنبال می‌کرد. بنن کوچک‌سازی دولت را هدف گرفت. او لغو مقررات را پیش برد. این سیاست‌ها حوزه‌های مالی، محیط زیست و بهداشت را دربر گرفت.

طراحی و اجرای تصمیمات کلیدی

حضور بنن در کاخ سفید در تصمیمات اولیهٔ ترامپ پررنگ بود:

1. دستور ممنوعیت سفر (Travel Ban) – در ژانویهٔ ۲۰۱۷ ترامپ فرمانی برای منع ورود شهروندان چند کشور مسلمان صادر کرد. رسانه‌ها گزارش دادند که بنن و استفان میلر (مشاور ارشد سیاست‌گذاری) پیش‌نویس اولیه را نوشتند. این فرمان به‌سرعت اجرایی شد، هرچند دادگاه‌ها بخشی از آن را معلق کردند.
2. خروج از توافق آب‌وهوایی پاریس – بنن همراه با اسکات پروت (رئیس سازمان حفاظت محیط زیست) و مایک پنس، ترامپ را تشویق کرد تا از توافق اقلیمی پاریس خارج شود؛ تصمیمی که در ژوئن ۲۰۱۷ عملی شد. او معتقد بود که این توافق منافع کارگران معدن و صنایع زغال‌سنگ را نادیده می‌گیرد.
3. لغو توافق ترانس-پاسیفیک (TPP) – در روزهای نخست، ترامپ دستور خروج از پیمان مشارکت ترانس-پاسیفیک را امضا کرد؛ بنن معتقد بود این توافق باعث از دست رفتن شغل‌های آمریکایی و نفوذ بیش‌تر چین در بازارهای منطقه می‌شود.
4. برنامهٔ اقتصادی و مالیاتی – بنن از کاهش شدید مالیات‌ها حمایت می‌کرد اما در عین حال به اختلاف با «گلوبالیست‌ها» در دولت (مانند گری کوهن و جارد کوشنر) بر سر سیاست‌های مالی دامن زد. او خواهان مالیات بر واردات و تعرفهٔ سنگین بر چین بود، برنامه‌ای که بعدها در دورهٔ ترامپ به جنگ تجاری گسترده‌تری تبدیل شد.
5. بیانیهٔ تحلیف «کشتار آمریکایی» – سخنرانی تحلیف ترامپ که تصویری تاریک و عصبی از «کشتار آمریکایی» ارائه می‌داد به قلم بنن و میلر نوشته شد. این بیانیه بر آوارگی طبقات کارگر، امنیت مرزها و بازگرداندن قدرت به مردم تأکید داشت و نشانهٔ آشکاری از رویکرد پوپولیستی بود.

جنگ قدرت و خروج از کاخ سفید

حضور بنن در کاخ سفید به سرعت به اختلافات داخلی منجر شد. جناحی که رسانه‌ها به آن «نیویورکی‌ها» می‌گفتند (شامل جرد کوشنر، ایوانکا ترامپ و گری کوهن) دیدگاه‌های لیبرال‌تر دربارهٔ تجارت و تغییرات اقلیمی داشتند. بنن طرفدار ملی‌گرایی اقتصادی و ناسیونالیسم فرهنگی بود و آنان را «گلوبالیست» می‌خواند. این کشمکش‌ها به خروج او از کمیتهٔ شورای امنیت ملی در آوریل ۲۰۱۷ انجامید. حادثهٔ شارلوتسویل در اوت ۲۰۱۷ که در آن تظاهرات ناسیونالیست‌های سفیدپوست به خشونت کشیده شد، نقش بنن را بیش‌تر زیر سؤال برد. منتقدان او را به تغذیهٔ ایده‌های افراطی و نفرت‌پراکن متهم کردند. سرانجام در ۱۸ اوت ۲۰۱۷، رئیس دفتر جدید کاخ سفید، جان کلی، حکم برکناری بنن را صادر کرد. با وجود این، ترامپ در بیانیه‌ای از نقش بنن تشکر کرد و گفت او «حامی سرسخت برنامهٔ ما بود». خروج بنن نشانگر پیروزی موقت جناح‌های میانه‌رو و نظامی در دولت بود.

فعالیت رسانه ای بنن

پس از خروج از کاخ سفید، بنن به‌سرعت به عرصه رسانه بازگشت و در پاییز ۲۰۱۹ پادکست «War Room» را راه‌اندازی کرد. او این برنامه را به پایگاهی برای جنگ رسانه‌ای ترامپی‌ها تبدیل کرد. «War Room» از طریق شبکه Real America’s Voice پخش می‌شود و روایت‌های جنجالی را برجسته می‌سازد. بنن ادعاهای تقلب در انتخابات ۲۰۲۰ را ترویج کرد. او با واکسیناسیون مخالفت ورزید و گفتمان ضدنخبگانی را گسترش داد. این رویکرد مخاطبان میلیونی جذب کرد. برنامه ساعت‌های طولانی روی آنتن می‌رود و توجه رسانه‌های جریان اصلی را برانگیخت.

بنن «War Room» را ابزار نفوذ سیاسی خود می‌داند و می‌گوید اثرگذاری‌اش اکنون از دوران حضور در کاخ سفید بیشتر است. او در این برنامه فعالان وفادار را پرورش می‌دهد، نه مخاطبان منفعل را. بنن هواداران را به شکستن هنجارها تشویق می‌کند و آن‌ها را برای نبرد سیاسی آماده می‌سازد. این رسانه به چهره‌های راست‌گرای حزب جمهوری‌خواه تریبون می‌دهد. حضور مکرر سیاست‌مداران همسو، جایگاه آنان را درون حزب تقویت می‌کند. بنن با این شبکه رسانه‌ای، ترامپیسم را زنده و سازمان‌یافته نگه می‌دارد.او در همین راستا تلاش کرد ائتلافی از احزاب راست‌گرای اروپا (مانند لوپن در فرانسه، سالوینی در ایتالیا و ویلدِرْس در هلند) تشکیل دهد تا با اتحادیه اروپا و مهاجرت مقابله کنند.

نقش بنن در رابطه با ایران

یکی از مصادیق روشن نفوذ استیو بنن در سیاست خارجی، پرونده ایران بود. دولت ترامپ سیاست «فشار حداکثری» را علیه ایران اجرا کرد و از برجام خارج شد. بنن از این تصمیم حمایت کرد و آن را اقدامی ضروری دانست. او ایران را بازیگری مخالف نظم مطلوب آمریکا معرفی می‌کرد و بر فشار اقتصادی و مهار سخت تأکید داشت. بنن باور داشت توافق هسته‌ای منافع آمریکا را تأمین نمی‌کند و باید کنار گذاشته شود. این نگاه، بخشی از چارچوب کلی «اول آمریکا» بود که بر کاهش هزینه‌های خارجی و نمایش قدرت تمرکز داشت.

بنن پس از خروج از کاخ سفید نیز ارتباط خود را با ترامپ حفظ کرد و به‌صورت غیررسمی در مباحث سیاست خارجی نقش داشت. گزارش‌ها نشان می‌دهند که او در تابستان ۲۰۲۵، هنگام بررسی گزینه حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، به ترامپ مشاوره داد. بنن در آن مقطع بر پرهیز از اقدام نظامی مستقیم تأکید کرد و عقب‌نشینی را ترجیح داد. این موضع با مخالفت او با جنگ‌های پرهزینه هم‌خوانی داشت. در مجموع، ایدئولوژی ضد جهانی‌سازی بنن، تمایل ترامپ به کاهش تعهدات بین‌المللی و فاصله گرفتن از اتحادهای سنتی را تقویت کرد.

نقش بنن در بسیج پایگاه رای ترامپ

بنن در تحرک‌بخشی به پایگاه رأی ترامپ نقش فعالی ایفا کرد. او پس از انتخابات جنجالی ۲۰۲۰، پیوند خود را با حامیان تندرو حفظ نمود. بنن از ابتدای طرح «انتخابات را دزدیده‌اند» حمایت کرد و به آن مشروعیت رسانه‌ای داد. او در تدارک تجمع‌ها و راهپیمایی‌ها مشارکت داشت. بنن حامیان ترامپ را به اعتراض خیابانی تشویق کرد. او پیش از ششم ژانویه، از تور اتوبوسی «مارس فور ترامپ» پشتیبانی کرد و هواداران را به واشینگتن فراخواند. پادکست War Room پیام‌های تحریک‌آمیز را گسترش داد و به ابزار بسیج سیاسی بدل شد. این رویکرد واکنش تند رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی را برانگیخت.

در روزهای پیش از حمله به ساختمان کنگره در ششم ژانویهٔ ۲۰۲۱، بنن در پادکست خود گفته بود: «فردا همه جهنم آزاد می‌شود.» او از طرفداران خواست برای فشار بر نمایندگان، به واشینگتن بیایند. با این حال، مشخص نیست که او نقشی مستقیم در سازماندهی خشونت‌ها داشته باشد. پس از حمله، کمیسیون ویژهٔ مجلس نمایندگان آمریکا از بنن خواست برای شهادت حاضر شود، اما او از همکاری خودداری کرد. در نتیجه، وزارت دادگستری او را به جرم «اهانت به کنگره» (Contempt of Congress) متهم کرد. دادگاه فدرال او را در سال ۲۰۲۲ مجرم شناخت و او به چهار ماه حبس و جریمهٔ نقدی محکوم شد.

در کارزار ۲۰۲۴، بنن نقش رسمی نداشت، اما اثرگذاری‌اش ادامه یافت. او از طریق رسانه‌ها و شبکه هواداران، پایگاه سنتی جمهوری‌خواهان را فعال کرد. War Room به محل تجمع فعالان MAGA تبدیل شد. بنن از نامزدهای همسو حمایت رسانه‌ای کرد. او پیام‌های ضدنخبگانی را تکرار نمود و مشارکت سیاسی هواداران را تقویت کرد. این راهبرد، حضور فعال بدنه ترامپیست را در انتخابات‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۴ حفظ نمود.

جنجال‌ها و مسائل حقوقی بنن

در سال‌های اخیر، استیو بنن با پرونده‌های قضایی متعددی روبه‌رو شد و این روند بر جایگاه سیاسی او اثر گذاشت. دادستانی فدرال در سال ۲۰۲۰ او را به‌دلیل نقش در پروژه «ما دیوار می‌سازیم» به کلاهبرداری متهم کرد. بنن در سال ۲۰۲۲ از حضور در کمیته تحقیق ششم ژانویه سر باز زد و محکوم شد. او در تابستان ۲۰۲۴ چهار ماه زندان را آغاز کرد. دادگاه در اوت ۲۰۲۴ مسیر رسیدگی به اتهامات ایالتی را نیز گشود. ترامپ در پایان ریاست‌جمهوری، بنن را از اتهامات فدرال عفو کرد، اما پرونده ایالتی باقی ماند. نیویورک او را به پول‌شویی و فریب اهداکنندگان احضار کرد.

این پرونده‌ها تصویر بنن را دوپاره کرد. مخالفان ترامپ او را نماد افراط‌گرایی معرفی کردند. حامیان تندرو، بنن را «زندانی سیاسی» نامیدند. ترامپ با عفو و حمایت دوباره نشان داد بنن را متحد می‌داند. او حتی در سال ۲۰۲۴ عفو ایالتی صادر کرد، هرچند گاهی لحن تندی به کار برد. بنن و ترامپ در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۸ اختلاف داشتند، اما پیوند سیاسی‌شان قطع نشد. مشورت‌های اخیر بنن این تداوم را نشان می‌دهد.

بنیان‌های فکری بنن و تأثیر آن بر سیاست‌های ترامپ

ملی‌گرایی اقتصادی و سیاست تجاری

یکی از اصلی‌ترین محورهای فکری بنن ملی‌گرایی اقتصادی است. او معتقد است که «طبقهٔ کارگر» آمریکا به‌دست نخبگان دو حزب و شرکت‌های چندملیتی قربانی شده است. بنن در کاخ سفید از تعرفه‌های سنگین بر واردات کالا از چین، مکزیک و اروپا حمایت کرد. ایدهٔ او این بود که با سیاست‌های حمایتی، صنایع داخلی احیا می‌شوند و رشد دستمزدها برای کارگران آمریکایی تضمین خواهد شد. این دیدگاه به جنگ تجاری گسترده‌تر ترامپ با چین تبدیل شد. چین را نه تنها یک رقیب اقتصادی، بلکه تهدیدی ژئوپولیتیک می‌دید و معتقد بود باید فناوری و سرمایهٔ آمریکا را از نفوذ چین دور نگه داشت.

سیاست مهاجرتی و هویت فرهنگی

بنن مهاجرت را محور دیگر پروژهٔ خود می‌دانست. او متقاعد شده بود که مهاجرت گستردهٔ غیرقانونی باعث کاهش دستمزدها و تضعیف فرهنگ آمریکایی می‌شود. به همین دلیل، سخت‌ترین مواضع علیه مهاجران غیرقانونی را در کمپین و دولت ترامپ مطرح کرد: ساخت دیوار مرزی، افزایش نیروهای مرزی، اعمال مجازات برای شهرهای پناه و کاهش پذیرش پناهنده. همچنین ایدهٔ ممنوعیت ورود شهروندان کشورهای مسلمان را طرح کرد تا به‌زعم او «خطر نفوذ تروریست‌ها» را کاهش دهد. بنن در هالیوود مستندهایی دربارهٔ خطر «جهاد جهانی» ساخته بود و سفر بارها به واتیکان و رم برای گفتگو با محافظه‌کاران کاتولیک، دیدگاه او را تقویت کرد. این رویکرد شدیداً از سوی گروه‌های حقوق بشری و بخش‌هایی از جامعهٔ آمریکا مورد انتقاد قرار گرفت.

جنگ فرهنگی و رسانه‌ای

از نظر بنن، سیاست یک «جنگ فرهنگی تمام‌عیار» است. او جنگ فرهنگی را کلید موفقیت جمهوری‌خواهان می‌دانست و معتقد بود رسانه‌های جریان اصلی و نخبگان دانشگاهی با ترویج ارزش‌های لیبرال، طبقهٔ کارگر را از سنت‌های مسیحی دور کرده‌اند. بنن با استفاده از پادکست، شبکه‌های اجتماعی و برنامه‌های زنده تلاش می‌کرد روایت‌های خود را مقابل رسانه‌های بزرگ قرار دهد. اصطلاح «اخبار جعلی» که ترامپ مکرر تکرار می‌کرد، به‌عنوان سلاحی علیه رسانه‌های منتقد، از سوی بنن تقویت شد. او همچنین در سازمان‌دهی حملات علیه شرکت‌های فناوری (مثل فیس‌بوک و گوگل) به‌دلیل «سانسور محافظه‌کاران» نقش داشت. تأکید بر اینکه آمریکایی‌ها در یک نبرد تمدنی علیه «چپ رادیکال» و «اسلام سیاسی» قرار دارند، از عناصر ثابت سخنان اوست.

سیاست خارجی و نظم جهانی

بنن طرفدار سیاست خارجی «ملی‌گرایانه» و مخالف مداخلات بی‌پایان بود. او بر این باور بود که آمریکا با داشتن «منافع محدود» باید از جنگ‌های خارجی پرهیز کند و تمرکز خود را بر رقابت با قدرت‌های بزرگ قرار دهد. او به‌شدت از ناتو و ائتلاف‌های چندجانبه انتقاد می‌کرد و معتقد بود که متحدان آمریکا سهم منصفانه‌ای از هزینه‌های دفاعی پرداخت نمی‌کنند. خروج ترامپ از توافق اقلیمی پاریس، خروج از توافق هسته‌ای ایران، فشار بر ناتو برای افزایش بودجهٔ دفاعی و تهدید به خروج از سازمان تجارت جهانی با برخی دیدگاه‌های بنن هم‌خوانی داشت. هرچند سیاست خارجی ترامپ از جریانات و مشاوران مختلف تأثیر می‌گرفت، بنن تلاش کرد تمرکز بر «آمریکا اول» را پررنگ نگه دارد.

رابطهٔ شخصی ترامپ و بنن: از دوستی تا کشمکش

ارتباط ترامپ و بنن نمونه‌ای از ائتلاف‌های موقتی در سیاست آمریکا است. در سال ۲۰۱۶، این دو با هدف مشترک شکست دادن کلینتون و «مقابله با نخبگان» متحد شدند. ترامپ از توانایی بنن در ایجاد پیام‌های تیز و بسیج پایگاه سفیدپوستان طبقهٔ کارگر بهره برد. بنن نیز از برند ترامپ استفاده کرد تا ایده‌های خود را به سطح ملی بیاورد. با این حال، پس از ورود به کاخ سفید، تضاد شخصیت‌ها و اختلاف دیدگاه‌ها آشکار شد. ترامپ فردی عملیاتی و انعطاف‌پذیر است و با هرکس که به او وفادار باشد همکاری می‌کند؛ بنن اما خود را حامل مأموریت ایدئولوژیک می‌دید و حاضر بود برای آن، حتی علیه اعضای خانوادهٔ ترامپ موضع‌گیری کند. همین تضاد موجب شد که رابطهٔ آنان چندین بار قطع و وصل شود.

پس از انتشار کتاب «آتش و خشم»، ترامپ در توئیتی نوشت: «استیو بنن نه تنها اعتبار خود را از دست داد بلکه وقتی شغلش را از دست داد، عقلش را هم از دست داد.» این حملات سبب شد بنن عذرخواهی کند و بگوید: «ترامپ یک انسان بزرگ است و من از او حمایت می‌کنم.» بعدها ترامپ او را عفو کرد، که نشان می‌دهد رابطهٔ آنان همچنان پیچیده و مبتنی بر منافع سیاسی متقابل است. تا سال ۲۰۲۵، بنن همچنان از این فرصت استفاده می‌کند تا خود را مدافع اصلی ترامپیسم جا بزند، حتی اگر شخص ترامپ گاهی از او فاصله بگیرد.

نقدها و جنجال‌ها

حضور بنن در سیاست آمریکا با نقدهای فراوان همراه بوده است:

• اتهامات نژادپرستی و افراط‌گرایی: بسیاری از منتقدان معتقدند بریتبارت و بنن به تریبون جنبش‌های نژادپرست و ضد مهاجر تبدیل شده‌اند. او خود را یک «ناسیونالیست اقتصادی» می‌نامد، اما مخالفان می‌گویند زبان او زمینه‌ساز تبعیض و نفرت است.
• بی‌نظمی در دولت: برخی اعضای دولت ترامپ گفته‌اند که بنن بی‌نظمی و بی‌ثباتی را تشویق می‌کرد و برای پیشبرد دستور کار خود از درگیری داخلی استقبال داشت. جان کلی، رئیس دفتر سابق کاخ سفید، گفته بود که «حضور بنن در امور اجرایی مشکل‌ساز بود.»
• درگیر شدن در پرونده‌های قضایی: پروندهٔ «We Build The Wall» و محکومیت به اهانت به کنگره، تصویر بنن را به‌عنوان یک فعال قانونی تخریب کرده است. گرچه ترامپ او را عفو کرد، اما دادگاه ایالتی نیویورک پرونده‌ای علیه او به دلیل سوءاستفاده از کمک‌های مالی تشکیل داده که هنوز به نتیجه نرسیده است.
• نقش در انتشار اطلاعات غلط: بسیاری از کارشناسان معتقدند بنن در انتشار تئوری‌های توطئه، اطلاعات جعلی دربارهٔ انتخابات ۲۰۲۰ و تأثیرگذاری بر افکار عمومی نقشی محوری داشته است. حضور او در شبکه‌های اجتماعی به انتشار روایت‌های بی‌اساس دربارهٔ واکسن کرونا و سیاست‌های بهداشتی دامن زد.

تحلیل ایدئولوژیک و راهبردی بنن بر ترامپ

استیو بنن به عنوان ایدئولوگ راست‌گرای ترامپ شناخته می‌شود و بسیاری از مواضع «ترامپیزم» ریشه در دیدگاه‌های او دارد. او ترکیبی از ملی‌گرایی اقتصادی، محافظه‌کاری فرهنگی و ضدیت با نخبگان را در رأس دستور کار قرار داد؛ شایان ذکر است که واشنگتن‌پست او را «استراتژیست برجسته پشت ایدئولوژی ملی‌گرایانه ترامپ» معرفی کرده است . بنن ترامپ را به ادامۀ مبارزه علیه رسانه‌ها، مؤسسات جهانی و «طبقه‌ی فرادست» تشویق کرد و به او قول داد که ترامپ حامی واقعی کارگران معمولی است. به گفته خود بنن، او معتقد است ترامپ برای بیش‌تر آمریکایی‌های «خستۀ مردم کارگر» پیام‌آور شده است که «اکنون دیگر کسی را سر میز قدرت نمی‌بینند مگر ترامپ» .

این تأکیدات ایدئولوژیک بنن، نظیر شعار «اول آمریکا»، در تصمیمات سیاست خارجی ترامپ نیز بازتاب یافت. از خروج از توافق‌ها (مانند برجام و پاریس) تا تنش‌افزایی با چین، همه زیر سایه جهان‌بینی او پیگیری شدند. در داخل، شعار «دولت کوچک‌تر» و «کاهش دخالت دولت» که بنن ترویج کرد (همچون طرح Project 2025 برای دور دوم ترامپ) باعث حرکت به سمت حذف مقررات و تمرکز بر «مردم عادی» شد . بسیاری تحلیلگران بر این باورند که دیدگاه بنن تا حد زیادی بخشی از ساختار فکری ترامپیزم را تشکیل می‌دهد. به عبارت دیگر، حتی پس از جدایی بنن از مقام رسمی، عناصر اندیشه‌اش (مانند تمرکز بر امنیت مرزی، مخالفت با مهاجرت، ملی‌گرایی اقتصادی و حُریت ضدچندجانبه‌گرایی) همچنان در سیاست‌های ترامپ و متحدانش زنده ماندند .

بنن همچنان نفوذ دارد؟

اما آیا نفوذ بنن همچنان فعال است؟ پاسخ پیچیده است. بنن امروزه در دستگاه حکومتی مقام رسمی ندارد، اما در رسانه‌های همراه ترامپ (پادکست، شبکه‌های اجتماعی) فعال است و بارها با ترامپ دیدار و مذاکره کرده است. برای مثال، گزارش شده که ترامپ در سال ۲۰۲۵ به‌طور مستقیم از او درباره حمله احتمالی به ایران مشورت گرفت . ترامپ نیز نشان داده که در مواقع کلیدی هنوز نظر او را مهم می‌داند؛ ازجمله با این که بنن را در سال ۲۰۲۴ بخشید و حتی وجودش در حاشیه کاخ سفید را پس از کارزار ۲۰۲۰ تحمل کرد. در عین حال، شاهد تنش‌هایی هم هستیم: هرازگاهی بنن علیه برخی سیاست‌ها یا اعضای حلقه‌ی ترامپ موضع می‌گیرد و خود ترامپ نیز او را به باد انتقاد می‌گیرد.

در مجموع می‌توان گفت بنن به‌عنوان یکی از معماران فکری «ترامپیزم» باقی مانده است. ایدئولوژی او در هسته ریزش‌های سیاست داخلی و خارجی ترامپ دیده می‌شود و هرچند روابط سیاسی او با ترامپ گاه پر تنش بوده، در عمل همچنان در شبکه راست‌گرای جمهوریخواه و نزد بخشی از هواداران ترامپ حضور دارد. به همین دلیل، برآورد کارشناسان این است که نفوذ ایدئولوژیک و راهبردی بنن بر ترامپ همچنان از طریق رسانه‌ها و حلقه‌های مشورتی غیررسمی ادامه دارد .

منابع

1. https://abcnews.go.com/Politics/maga-star-steve-bannon-plays-outsized-role-trumps/story?id=123054297#:~:text=Bannon%2C%20who%20had%20already%20spoken,several%20people%20close%20to%20him
2. https://www.theguardian.com/us-news/ng-interactive/2024/jun/24/steve-bannon-war-room-republican#:~:text=The%2070,as%20White%20House%20chief%20strategist
3. https://www.washingtonpost.com/politics/top-wh-strategist-vows-a-daily-fight-for-deconstruction-of-the-administrative-state/2017/02/23/03f6b8da-f9ea-11e6-bf01-d47f8cf9b643_story.html#:~:text=Bannon%20repeatedly%20used%20the%20phrase,%E2%80%9D
4. https://www.reuters.com/legal/former-trump-advisor-steve-bannon-must-face-ny-criminal-fraud-trial-judge-rules-2024-08-23/#:~:text=NEW%20YORK%2C%20Aug%2023%20,a%20judge%20ruled%20on%20Friday
5. https://www.washingtonpost.com/politics/2022/01/24/steve-bannon-war-room-real-americas-voice/#:~:text=%E2%80%9CWar%20Room%E2%80%9D%20focuses%20on%20those,%E2%80%9D
6. https://abcnews.go.com/US/longtime-trump-advisers-connected-groups-rally-led-capitol/story?id=75261028#:~:text=sponsor%20of%20the%20group%27s%20cross,Christopher%20Wray%20should%20be%20beheaded
7. https://www.theguardian.com/media/2016/nov/15/breitbart-news-alt-right-stephen-bannon-trump-administration#:~:text=Long%20before%20he%20joined%20the,Corey%20Lewandowski%20of%20manhandling%20her
8. https://www.justsecurity.org/38946/deconstruction-americas-global-leadership/#:~:text=One%20of%20the%20scariest%20aspects,will%20only%20notice%20the%20absence
9. https://www.vox.com/policy-and-politics/2017/8/21/16143350/trump-china-section-301-trade#:~:text=cited%20Section%20301%20as%20one,weapons%20that%20the%20US%20had
10. https://www.newyorker.com/news/benjamin-wallace-wells/what-motivates-the-immigration-ban#:~:text=weigh%20the%20risk%20of%20nationals,President%2C%20Stephen%20Miller%2C%20and%20Bannon
11. https://www.newyorker.com/news/news-desk/new-evidence-emerges-of-steve-bannon-and-cambridge-analyticas-role-in-brexit#:~:text=Emma%20Briant%2C%20an%20academic%20expert,of%20exiting%20the%20European%20Union
12. https://www.cbsnews.com/news/devils-bargain-how-steve-bannon-helped-elect-donald-trump/#:~:text=Trump%20always%20had%20populist%20populist,Green%20said
13. https://www.nytimes.com/2020/08/20/us/politics/steve-bannon-border-wall-fraud.html
14. https://www.pbs.org/newshour/politics/bannon-to-step-down-from-breitbart-news-network-after-public-break-with-trump