اختلافات تعرفه‌ای و رفتارهای خاص ترامپ

زمینه اختلافات تعرفه‌ای آمریکا و اروپا

دولت ترامپ بر واردات فولاد، آلومینیوم و خودرو از اروپا تعرفه‌های ۲۵٪ تا ۵۰٪ وضع کرد و حتی یک تعرفه سراسری ۱۰٪ بر تمامی کالاهای خارجی اعلام نمود . این اقدامات که به منظور «برقراری تجارت منصفانه و تأمین امنیت ملی» انجام شدند، با واکنش تند اروپا مواجه گشت و اتحادیه اروپا آن‌ها را خلاف قواعد سازمان تجارت جهانی دانست . در نتیجه، اختلاف بر سر تعرفه‌ها به یک بحران در روابط دو سوی آتلانتیک تبدیل شد.

مقامات اروپایی در تلاش بودند تنش تجاری با آمریکا را کاهش دهند. نخست‌وزیر بریتانیا، کی‌یر استارمر، با دعوت از ترامپ به لندن و برگزاری دیداری باشکوه، توانست تا حدی از تعرفه‌های تنبیهی در امان بماند. رئیس‌جمهور فنلاند، الکساندر استوب، نیز در مارس ۲۰۲۵ با بردن ترامپ به زمین گلف و نمایش مهارت‌های خود، سعی کرد رضایت او را جلب کند. این اقدامات از نگاه ناظران «چاپلوسانه و تحقیرآمیز» بود، اما اروپا امیدوار بود با امتیازدهی بتواند از شدت بحران تعرفه‌ها بکاهد. در چنین فضایی، کاخ سفید در اوت ۲۰۲۵ میزبان نشستی با حضور رهبران اروپایی شد؛ نشستی که قرار بود بر سر تعرفه‌ها و جنگ اوکراین گفت‌وگو شود، اما به‌جای همکاری و احترام، به صحنه رفتارهای تحقیرآمیز و غیر‌دیپلماتیک ترامپ بدل گشت.

چیدمان خاص جلسه در کاخ سفید

نشست رهبران اروپایی با دونالد ترامپ در ۱۸ اوت ۲۰۲۵ در کاخ سفید برگزار شد. ابتدا ترامپ به‌طور دوجانبه با ولودیمیر زلنسکی رئیس‌جمهور اوکراین گفتگو کرد و سپس هشت رهبر اروپایی به او پیوستند. اما نحوه‌ی چیدمان و میزبانی این جلسه، تعجب و انتقاد گسترده رسانه‌ها را برانگیخت. ترامپ برخلاف عرف معمول، به جای گردهم آوردن همتایان خود گرد میز کنفرانس، آن‌ها را بر روی صندلی‌هایی دور تا دور میز کار خود (میز معروف Resolute در دفتر بیضی‌شکل) نشاند و خود پشت میز ریاست قرار گرفت . این صحنه، که در عکس‌های رسمی کاخ سفید نیز ثبت شد، به عقیده ناظران بیشتر شبیه «معلم و شاگردان در کلاس درس» یا «رییس و زیردستان مطیع» بود تا دیداری بین رؤسای کشورهای هم‌تراز .

منتقدان در شبکه‌های اجتماعی و مطبوعات به تندی از این «قدرت‌نمایی» انتقاد کردند. روزنامه‌ای این وضعیت را «نمایشی تحقیرآمیز به‌جای اتحاد جهانی» توصیف کرد . کاربران با انتشار عکس‌های جلسه نوشتند «باورکردنی نیست که رهبران اروپا اجازه دادند ترامپ آن‌ها را مثل بچه‌ مدرسه‌ای‌ها ردیف کند» . حتی گفته شد سران حاضر جرأت اعتراض به نحوه‌ی نشستن را نیافتند و این سوال مطرح شد که آیا هیچ‌یک از این رهبران یا مشاورانشان «ذره‌ای غرور و غیرت نداشتند که چنین آرایش تحقیرآمیزی را رد کنند؟» . به طور کلی، چینش جلسه به صورتی بود که ترامپ خود را در رأس و دیگران را در حاشیه نشان داد؛ اقدامی که از دید دیپلمات‌ها  نوعی پیام قدرت طلبانه به طرف‌های اروپایی مخابره می کرد . برخی تحلیل‌گران اروپایی این منظره را انعکاسی از دیدگاه کلی ترامپ به جهان دانستند که «رهبران اروپا را رعایای دربار خود» می‌بیند .

مدل رفتاری پرزیدنت ترامپ در جریان نشست

علاوه بر نحوه میزبانی، رفتار و گفتار ترامپ در این نشست نیز از منظر اقتدار بود. در میانه مذاکرات چندجانبه، ترامپ ناگهان جلسه را متوقف کرد تا تماسی تلفنی با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه برقرار کند . او به مدت حدود ۴۰ دقیقه رهبران اروپایی و زلنسکی را در اتاقی دیگر منتظر گذاشت تا شخصاً از دفتر بیضی‌شکل با پوتین گفتگو کند . ترامپ بعدها با افتخار گفت که «نخواست در حضور اروپایی‌ها با پوتین تماس بگیرد که بی‌احترامی به پرزیدنت پوتین نشود» ؛ توجیهی که عمق ترجیح او به نظر پوتین بر دوستان اروپایی را نشان می‌داد. رهبران اروپا که برای رایزنی به واشنگتن آمده بودند، مجبور شدند این مدت را بیکار دراتاق مجاور (کتابخانه کاخ سفید) به انتظار بازگشت ترامپ بگذرانند.

تصویر : سران اروپایی (ماکرون، فون‌درلاین، استارمر، مرز، ملونی، استوب، روتّه) به همراه زلنسکی در کتابخانه کاخ سفید منتظر پایان تماس تلفنی ترامپ با پوتین هستند . در اقدامی بحث‌برانگیز، ترامپ در میانه نشست رهبران را ترک کرد و به‌طور خصوصی با پوتین گفتگو نمود و حاضران را مجبور به انتظار کرد. این صحنه به‌عنوان نمادی از کم‌احترامی و بی‌اعتنایی رئیس‌جمهور آمریکا به همتایان اروپایی تعبیر شد.

نمایش تبلیغاتی کالاهای شخصی به سران کشورها

رفتار مقتدرانه دیگر ترامپ، نمایش کالاهای تبلیغاتی شخصی‌اش به رهبران خارجی در میانه مذاکرات حساس بود. در پایان نشست، او زلنسکی و چند رهبر اروپایی را به گوشه‌ای از کاخ سفید برد که شبیه «غرفه فروش محصولات ترامپ» تزئین شده بود. در برابر نگاه متعجب میهمانان، مجموعه‌ای از کلاه‌ها و یادگاری‌های برند خود را نشان داد و حتی کلاه قرمزی با شعار «۴ سال دیگر» را به زلنسکی و ماکرون ارائه کرد؛ شعاری که کنایه‌ای آشکار به تمدید غیرقانونی دوره ریاست‌جمهوری‌اش بود. ناظران این رفتار را نشانه عطش او به قدرت دانستند. اختصاص بخشی از نشست صلح به خودنمایی تبلیغاتی، موجی از نارضایتی را در پی داشت اما بیانگر تسلط وصف ناشدنی ترامپ بر رهبران جهان بود.

لحن و گفتار ترامپ در این نشست نیز جنجال‌برانگیز بود. او بارها از مسیر گفت‌وگو خارج شد و به گلایه‌های شخصی پرداخت. به جای تمرکز بر جنگ اوکراین یا بحران تعرفه‌ها، از رسانه‌ها، مخالفان سیاسی و رؤسای پیشین آمریکا انتقاد کرد. ترامپ در حضور خبرنگاران،  درباره «فساد بایدن» و «تقلب در انتخابات ۲۰۲۰» سخن گفت. امری که به باور او امریکا را ۴ سال از رسیدن به قدرت عقب نگه داشت و موجب شد رقبای امریکا در این فاصله روز به روز قوی تر شوند. روزنامه ایندیپندنت نوشت: ترامپ بار دیگر نشست بین‌المللی را به تریبون شخصی خود تبدیل کرد. این رسانه ها که فهمی از نمایش های اقتدار آمیز ترامپ نداشتند کوشیدند تا حرکت ها او را با ادبیاتی سخیف کم ارزش نشان دهند. در حقیقت ترامپ عظمت را به جامعه امریکایی نشان داد که چگونه تمام اتحادیه اروپا در مقابل امریکای بزرگ همچون کودکانی دست به سینه بودند.

واکنش رسانه‌ها و رهبران اروپایی

رفتار دونالد ترامپ در نشست کاخ سفید موجی از واکنش‌های تند در رسانه‌های بین‌المللی و میان برخی رهبران اروپایی برانگیخت. بسیاری از نشریات زنجیره‌ای، که بخشی از آن‌ها به سرمایه‌های نزدیک به حزب دموکرات متکی‌اند، برخورد او با متحدان غربی را «نامحترمانه و شرم‌آور» خواندند. گاردین نوشت رهبران اروپا در برابر ترامپ به «کبوتران گرسنه‌ای» می‌مانند که برای جلب لطف ارباب خوش‌رقصی می‌کنند. رافائل بهر این رفتار را «چاپلوسی در حد رکوع» توصیف کرد.

با این حال، این نقدها از این نکته غافل ماندند که هدف ترامپ نمایش عظمت و اقتدار ایالات متحده است؛ اقتداری که متحدان آمریکا باید پیش از دیگران آن را درک کنند. پیام این دیدار برای رقبای واشنگتن، از چین و روسیه تا ایران و کره شمالی، خط‌ونشانی روشن داشت. این پیام نشان داد ترامپ حتی متحدان خود را نیز با منطق قدرت و نظم مورد نظرش به صف می‌کند.

واکنش رسانه‌های آمریکایی و اروپایی

رسانه‌های آمریکا نیز سکوت نکردند. رویترز گزارش داد که ترامپ با ترک رهبران اروپا برای گفت‌وگو با پوتین، اولویت خود را آشکار کرد. شبکه ABC این صحنه را نشانه شکاف عمیق بین آمریکا و متحدان سنتی‌اش دانست. در اروپا نیز لحن تند بود. وزیر امور اتحادیه اروپا در مجارستان گفت: «رهبران اروپایی در واشنگتن تحقیر شدند و دست خالی بازگشتند». فرانس ۲۴ نیز گزارش داد رهبران اروپا در نقش «تضرع‌کنندگان» در برابر ترامپ ظاهر شدند.

در پایان باید اشاره کرد که این دیدار نشان دهنده همان مسیری است که ترامپ در مبارزات انتخاباتی خود بارها و بارها به آن اشاره کرده بود. بازگشت عظمت به امریکا. از منظر او امریکا باید بصورت واقعی در صدر جهان بایستد و این تفاوت با دیگر کشورها باید معنا دار باشد. این جلسه پرزیدنت ترامپ گامی ولو کوچک در مسیر رسیدن به امریکای بزرگ است.