دلتا فورس؛ از طبس تا کاراکاس:سیر تحول عملیات‌های ویژه آمریکا

پیشینه نیروی دلتا فورس

نیروی دلتا فورس (Delta Force)، که به طور رسمی به عنوان اولین گروه عملیاتی ویژه نیروهای ویژه دلتا (1st Special Forces Operational Detachment-Delta یا 1st SFOD-D) شناخته می‌شود، یکی از نخبه ترین واحدهای نظامی ایالات متحده است. این واحد بخشی از فرماندهی عملیات ویژه مشترک (JSOC) ارتش آمریکا است و تمرکز اصلی آن بر عملیات ضدتروریسم، نجات گروگان، عملیات مستقیم و شناسایی است. دلتا فورس به دلیل محرمانگی بالا و عملیات پرریسک، اغلب در سایه عمل می‌کند و جزئیات بسیاری از مأموریت‌های آن طبقه‌بندی‌شده باقی می‌ماند.

دلتا فورس در سال ۱۹۷۷ میلادی تأسیس شد، زمانی که حوادث تروریستی برجسته مانند حمله به المپیک مونیخ در ۱۹۷۲ و افزایش تهدیدات تروریستی، دولت آمریکا را وادار به ایجاد یک واحد تمام‌وقت ضدتروریسم کرد. ایده اولیه این واحد توسط کلنل چارلز بکوویت (Charles Beckwith)، یک کهنه‌سرباز جنگ ویتنام و عضو سابق نیروهای ویژه سبز (Green Berets)، مطرح شد. بکوویت که به عنوان افسر تبادل با سرویس هوایی ویژه بریتانیا (SAS) خدمت کرده بود، از مدل SAS الهام گرفت و پیشنهاد ایجاد یک واحد مشابه در آمریکا را داد.

این واحد در ابتدا با نام “گروه کاربردهای رزمی” (Combat Applications Group یا CAG) شناخته می‌شد و در پایگاه فورت براگ (Fort Bragg، اکنون فورت لیبرتی) در کارولینای شمالی مستقر است. فرآیند انتخاب و آموزش اعضای دلتا فورس بسیار سختگیرانه است و شامل آزمون‌های فیزیکی، روانی و عملیاتی می‌شود که نرخ موفقیت آن کمتر از ۱۰ درصد است. از زمان تأسیس، دلتا فورس در عملیات‌های متعددی در سراسر جهان شرکت کرده و اغلب با واحدهای دیگر مانند نیروی دریایی SEAL Team 6 همکاری می‌کند.

عملیات‌های موفق

دلتا فورس در طول تاریخ خود، در عملیات‌های متعددی موفقیت‌آمیز عمل کرده که اغلب به کاهش تهدیدات تروریستی و نجات جان‌ها منجر شده است. برخی از برجسته‌ترین آن‌ها عبارتند از:

عملیات Urgent Fury (۱۹۸۳، گرانادا)

در عملیات Urgent Fury در سال ۱۹۸۳، ارتش ایالات متحده به‌طور مستقیم به گرانادا حمله کرد تا دولت مارکسیستی حاکم را کنار بزند و امنیت اتباع خود را تأمین کند. در این میان، دلتا فورس نقشی فعال و میدانی بر عهده گرفت. نیروهای این یگان با ورود سریع به نقاط حساس، محل استقرار دانشجویان پزشکی آمریکایی را شناسایی کردند و عملیات تخلیه آن‌ها را به‌سرعت پیش بردند. فرماندهان آمریکایی این مأموریت را با هدف نمایش توان واکنش فوری و قدرت مداخله طراحی کردند. دلتا فورس با اجرای عملیات‌های دقیق، از تشدید درگیری جلوگیری کرد و کنترل شرایط را در دست گرفت. نیروها تصمیم‌های سریع گرفتند و مأموریت را در زمان محدود به پایان رساندند. این عملیات نخستین تجربه عملیاتی بزرگ دلتا فورس محسوب می‌شد و توان واقعی آن را در میدان نبرد نشان داد. پس از Urgent Fury، ساختار فرماندهی نظامی آمریکا نقش دلتا فورس را پررنگ‌تر دید و این یگان را به‌عنوان یکی از ابزارهای اصلی عملیات‌های ویژه تثبیت کرد.

عملیات Desert Storm (۱۹۹۱، جنگ خلیج فارس)

در عملیات Desert Storm در سال ۱۹۹۱ و هم‌زمان با جنگ خلیج فارس، دلتا فورس نقش فعالی در مأموریت‌های شناسایی و حمله مستقیم ایفا کرد. نیروهای این یگان به‌طور ویژه بر شناسایی، تعقیب و انهدام پرتابگرهای متحرک موشک اسکاد عراق تمرکز کردند. این پرتابگرها تهدیدی جدی برای اسرائیل و نیروهای ائتلاف به‌شمار می‌رفتند و می‌توانستند دامنه جنگ را گسترش دهند. دلتا فورس با نفوذ عمیق به خاک عراق، اطلاعات میدانی دقیق جمع‌آوری کرد و اهداف را برای حملات هوایی و زمینی مشخص ساخت. نیروها با تحرک بالا و تصمیم‌گیری سریع عمل کردند و از درگیری‌های غیرضروری پرهیز داشتند. این عملیات فشار روانی و نظامی بر ارتش عراق را افزایش داد و توان موشکی آن را محدود کرد. مأموریت شکار اسکادها یکی از موفق‌ترین نمونه‌های ترکیب شناسایی، عملیات ویژه و قدرت آتش دقیق به‌شمار می‌آید و جایگاه دلتا فورس را به‌عنوان یگانی کارآمد در نبردهای مدرن تثبیت کرد.

دستگیری صدام حسین (۲۰۰۳، عراق)

در عملیات Red Dawn در سال ۲۰۰۳، دلتا فورس نقشی مستقیم و تعیین‌کننده در دستگیری صدام حسین ایفا کرد. نیروهای این یگان با اتکا به اطلاعات میدانی و بازجویی‌های هدفمند، محل اختفای رئیس‌جمهور سابق عراق را شناسایی کردند. تیم‌های عملیاتی با برنامه‌ریزی دقیق به منطقه مورد نظر یورش بردند و یک مخفیگاه زیرزمینی را که صدام در آن پنهان شده بود، کشف کردند. نیروها بدون درگیری گسترده، او را زنده بازداشت کردند و کنترل کامل صحنه را در دست گرفتند. این عملیات پیام روشنی درباره پایان حاکمیت بعث به جامعه عراق و بازیگران منطقه‌ای ارسال کرد. دستگیری صدام حسین ضربه‌ای جدی به ساختار فرماندهی باقی‌مانده رژیم سابق وارد کرد و روند تثبیت کنترل ائتلاف را سرعت بخشید. عملیات Red Dawn یکی از موفق‌ترین مأموریت‌های عملیات ویژه در جنگ عراق به‌شمار می‌آید و توان دلتا فورس را در اجرای مأموریت‌های دقیق، سریع و مبتنی بر اطلاعات اثبات کرد.

کشتن ابومصعب الزرقاوی (۲۰۰۶، عراق)

در سال ۲۰۰۶، دلتا فورس در عملیاتی هدفمند برای حذف ابومصعب الزرقاوی، رهبر القاعده در عراق، نقش محوری ایفا کرد. نیروهای این یگان با تکیه بر جمع‌آوری اطلاعات میدانی، رهگیری ارتباطات و شناسایی الگوهای تردد، محل استقرار او را مشخص کردند. تیم‌های عملیات ویژه هماهنگی نزدیکی با نیروی هوایی برقرار کردند و زمان و مکان حمله را با دقت انتخاب نمودند. حمله هوایی پس از تأیید نهایی هدف انجام شد و الزرقاوی را از صحنه نبرد حذف کرد. این اقدام ضربه‌ای سنگین به ساختار رهبری القاعده در عراق وارد کرد و توان عملیاتی شبکه‌های وابسته را کاهش داد. پس از این عملیات، شدت و انسجام حملات تروریستی در برخی مناطق افت کرد. حذف الزرقاوی نشان داد که ترکیب اطلاعات دقیق، عملیات ویژه و قدرت آتش هوایی می‌تواند رهبران کلیدی گروه‌های تروریستی را به‌طور مؤثر از میدان خارج کند.

علاوه بر این، دلتا فورس در عملیات‌های ضدتروریستی جهانی مانند Operation Enduring Freedom (افغانستان) و عملیات علیه داعش موفقیت‌های متعددی داشته است.

عملیات‌های شکست‌خورده

با وجود موفقیت‌ها، دلتا فورس در برخی عملیات‌ها با شکست مواجه شده که اغلب به دلیل مشکلات لجستیکی، تحلیل نادرست یا عوامل خارجی بوده است. این شکست‌ها درس‌های مهمی برای بهبود عملیات‌های آینده فراهم کرده‌اند:

عملیات Eagle Claw (۱۹۸۰، بحران گروگان‌گیری ایران)

نخستین مأموریت عمدهٔ یگان دلتا، تلاش برای نجات ۵۲ گروگان آمریکایی در سفارت امریکا در ایران بود. این عملیات چندمرحله‌ای در عمق خاک ایران و در منطقه‌ای بیابانی اجرا شد اما به‌دلیل نقص فنی چند هلیکوپتر و برخورد یک هلیکوپتر با هواپیمای ترابری در نقطهٔ تجمع، شکست خورد. وقوع طوفان شن زمینه ساز بروز مشکلات فنی شد که کل عملیات را تحت تاثیر قرار داد.  حادثه به کشته‌شدن ۸ نظامی آمریکایی انجامید و مأموریت نیمه‌تمام ماند. ناکامی Eagle Claw پیامدهای ساختاری مهمی داشت: بازنگری گسترده در فرماندهی عملیات ویژه و ایجاد واحدهای پشتیبانی تخصصی، از جمله «۱۶۰مین هنگ هوانوردی عملیات ویژه» که بعدها ستون فقرات توان هلیکوپتری نیروهای ویژه آمریکا شد.

عملیات Gothic Serpent (۱۹۹۳، سومالی)

در عملیات Gothic Serpent در سال ۱۹۹۳، ارتش آمریکا دلتا فورس را برای دستگیری محمد فارح آیدید، رهبر شبه‌نظامیان سومالی، به موگادیشو اعزام کرد. نیروهای دلتا با هدف اجرای یک عملیات سریع و محدود وارد محیطی کاملاً شهری شدند. شبه‌نظامیان محلی به‌سرعت واکنش نشان دادند و درگیری سنگینی در خیابان‌ها شکل گرفت. سقوط دو هلیکوپتر بلک‌هاوک، میدان نبرد را پیچیده‌تر کرد و نیروهای آمریکایی را در محاصره قرار داد. دلتا فورس و رنجرها ساعت‌ها در شرایط سخت جنگیدند و برای نجات نیروهای محاصره‌شده تلاش کردند. این نبرد به کشته شدن ۱۸ نظامی آمریکایی انجامید و شوک بزرگی به افکار عمومی آمریکا وارد کرد. فرماندهان سیاسی و نظامی این عملیات را از نظر راهبردی ناموفق ارزیابی کردند. با این حال، عملکرد میدانی دلتا فورس شجاعت، انسجام و توان بالای این یگان را در جنگ شهری به‌وضوح نشان داد.

عملیات Aeropostal Flight 252 (۱۹۸۵، هواپیماربایی)

در عملیات Aeropostal Flight 252 در سال ۱۹۸۵، نیروهای ویژه آمریکا برای پایان دادن به یک هواپیماربایی و نجات گروگان‌ها وارد عمل شدند. طراحان عملیات بر مداخله سریع و کنترل وضعیت در زمان محدود تمرکز کردند، اما شرایط میدانی به‌سرعت تغییر کرد. هواپیماربایان با جابه‌جایی مداوم و تهدید مستقیم جان گروگان‌ها، ابتکار عمل را پیچیده ساختند. نیروهای عملیاتی با کمبود اطلاعات دقیق و محدودیت‌های زمانی روبه‌رو شدند و امکان اجرای یک یورش قاطع فراهم نشد. در نهایت، تلاش برای آزادی گروگان‌ها به نتیجه مطلوب نرسید و تلفات انسانی برجای گذاشت. محرمانگی بالا مانع انتشار جزئیات کامل این مأموریت شد، اما ارزیابی‌های بعدی آن را یکی از عملیات‌های ناموفق دلتا فورس دانستند. این تجربه ضعف‌های هماهنگی، اطلاعات و تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی را برجسته کرد و فرماندهان نظامی از آن برای اصلاح رویه‌های ضد هواپیماربایی و بهبود آموزش عملیات‌های ویژه استفاده کردند.

عملیات ربایش نیکلاس مادورو

در ۳ ژانویه ۲۰۲۶، ایالات متحده عملیات نظامی «Operation Absolute Resolve» را اجرا کرد و نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، به‌همراه همسرش سیلیا فلورس را بازداشت نمود. دولت آمریکا این اقدام را بر پایه کیفرخواست وزارت دادگستری در سال ۲۰۲۰ و اتهامات مرتبط با نارکوتروریسم پیش برد. دونالد ترامپ اجرای عملیات را به‌طور رسمی اعلام کرد و آن را بخشی از راهبرد مقابله با شبکه‌های قاچاق و تروریسم دانست. نیروهای آمریکایی مأموریت را بدون تلفات به پایان رساندند و کنترل کامل صحنه را در اختیار گرفتند.

نیروها عملیات را در کاراکاس و در مجموعه به‌شدت محافظت‌شده میرافلورس اجرا کردند. برنامه‌ریزان نظامی ماه‌ها برای این مأموریت آماده‌سازی انجام دادند و هماهنگی نزدیکی با یگان ۱۶۰ هوانوردی عملیات ویژه برقرار کردند. دلتا فورس رهبری عملیات زمینی را بر عهده گرفت، به اهداف تعیین‌شده نفوذ کرد و حکم بازداشت فدرال را اجرا نمود. نیروها هرگونه مذاکره لحظه آخری را رد کردند و مأموریت را با سرعت و قاطعیت به سرانجام رساندند.

جزییات عملیات 

حمله مستقیم و ورود به compound

اپراتورهای دلتا فورس حمله مستقیم را با ورود هم‌زمان چند تیم آغاز کردند. آن‌ها با هلیکوپترهای MH-60 Black Hawk و MH-47 Chinook در نزدیکی پایگاه میرافلورس فرود آمدند و بلافاصله محیط را تحت کنترل گرفتند. تیم‌های پیشرو مسیرهای دسترسی را پاک‌سازی کردند و حلقه امنیتی اطراف ساختمان اصلی را بستند. نیروها با حرکت سریع و هماهنگ، نگهبانان ریاست‌جمهوری را خلع سلاح کردند و ارتباطات داخلی را قطع نمودند. گروه نفوذکننده وارد ساختمان شد، اتاق‌ها را به‌صورت مرحله‌ای بازرسی کرد و محل استقرار هدف را شناسایی نمود. اپراتورها مادورو و همسرش را از محل اقامت خارج کردند و بدون درگیری گسترده آن‌ها را در اختیار گرفتند. فرماندهان عملیات با مدیریت زمان و کنترل آتش، از تشدید مقاومت جلوگیری کردند. نیروها مأموریت را بدون تلفات آمریکایی و با حداقل خسارت به پایان رساندند و منطقه را به‌سرعت ترک کردند.

هماهنگی با نیروهای حمایتی

دلتا فورس هماهنگی عملیاتی گسترده‌ای را با نیروی هوایی آمریکا برقرار کرد و از پشتیبانی بیش از ۱۵۰ هواگرد بهره گرفت. جنگنده‌های F-22 و F-35 پوشش هوایی ایجاد کردند و بمب‌افکن‌های B-1 آمادگی حملات دقیق را حفظ نمودند. این ترکیب، برتری هوایی کامل را تضمین کرد و هرگونه واکنش احتمالی پدافند هوایی را سرکوب نمود. فرماندهان هوایی مسیرهای پروازی امن را باز کردند و پنجره زمانی عملیات را تثبیت کردند. هم‌زمان، تیم‌های نجات گروگان اف‌بی‌آی مسئولیت اجرای رسمی بازداشت را بر عهده گرفتند و پس از تثبیت صحنه وارد عمل شدند. این تیم‌ها روند حقوقی بازداشت را تکمیل کردند و انتقال امن افراد بازداشت‌شده را سامان دادند. هماهنگی نزدیک میان دلتا فورس، نیروی هوایی و اف‌بی‌آی سرعت، دقت و کنترل عملیات را افزایش داد و ریسک درگیری ناخواسته را به حداقل رساند.

استخراج و انتقال

پس از بازداشت، نیروهای آمریکایی مادورو و همسرش را فوراً از محل خارج کردند و به یک ناو هواپیمابر ایالات متحده منتقل نمودند. تیم‌های دلتا فورس مسیر انتقال را ایمن کردند و حلقه‌های حفاظتی چندلایه ایجاد نمودند تا هرگونه مداخله احتمالی را خنثی کنند. نیروها کنترل کامل ارتباطات و جابه‌جایی‌ها را در دست گرفتند و عملیات استخراج را با سرعت پیش بردند. پس از تثبیت شرایط، واحدهای پشتیبان انتقال هوایی را آغاز کردند و افراد بازداشت‌شده را به مقصد بعدی هدایت نمودند. مقام‌های آمریکایی سپس مادورو و همسرش را برای طی روند قضایی به نیویورک منتقل کردند. دلتا فورس تا پایان مأموریت مسئولیت امنیتی را حفظ کرد و هماهنگی میان واحدهای نظامی و قضایی را مدیریت نمود. نیروها کل عملیات را در چند ساعت به پایان رساندند و بدون حادثه منطقه را ترک کردند.

نتیجه‌گیری

نیروی دلتا فورس از زمان تأسیس در ۱۹۷۷، نقش محوری در امنیت ملی آمریکا ایفا کرده و در عملیات‌های پرریسک موفق به دستیابی به اهداف استراتژیک شده است. با این حال، شکست‌های آن نشان‌دهنده چالش‌های عملیات ویژه است و منجر به بهبودهای ساختاری در ارتش آمریکا شده. امروزه، دلتا فورس همچنان در عملیات‌های محرمانه مانند دستگیری نیکلاس مادورو در ۲۰۲۶ شرکت دارد و نمادی از نیروهای نخبه نظامی ایالات متحده باقی مانده است.

1. https://www.britannica.com/topic/Delta-Force
2. https://www.military.com/special-operations/delta-force.html
3. https://greydynamics.com/delta-force-the-elite-counter-terrorism-unit-of-the-u-s-army/
4. https://warriormaven.com/news/land/war-analysis-what-has-delta-force-accomplished
5. https://www.foxnews.com/world/what-is-delta-force-what-do-they-do-inside-elite-us-army-unit-captured-maduro
6. https://www.cnn.com/2026/01/03/politics/nicolas-maduro-capture-venezuela
7. https://news.usni.org/2026/01/03/maduro-wife-captured-by-american-forces-u-s-to-oversee-venezuela-ahead-of-new-government-trump-says
8. https://nypost.com/2026/01/03/world-news/how-us-forces-captured-venezuelas-maduro-in-extraordinary-raid/
9. https://www.nytimes.com/2026/01/03/us/politics/trump-capture-maduro-venezuela.html
10. https://taskandpurpose.com/news/venezuela-maduro-delta-force-absolute-resolve/