خیانت یا تسلیم؛ معمای سقوط بدون درگیری مادورو

در ماه‌های اخیر، نام نیکلاس مادورو بار دیگر در کانون تحلیل‌های سیاسی قرار گرفته است؛ این‌بار نه صرفاً به‌عنوان رئیس‌جمهوری تحت فشار، بلکه به‌عنوان بازیگری که فرجامش نقش بسیار تعیین کننده ای در معادلات جهانی ایفا خواهد کرد. برچسب «خیانت» یا «تسلیم» دو تعبیری است که طی روزهای آینده به سراغ نیکلاس مادورو خواهد آمد.پس از حمله امریکا با دستور ترامپ و اخبار ضد و نقیض از بازداشت مادورو بدون درگیری خاصی سوالهای فراوانی در این ارتباط در سطح جهانی شکل گرفت.

امریکا در قالب یک مهاجم

یک سوی این داستان ایالات متحده امریکا بود. کشوری که به صورت علنی و بدون هیچ ابایی از قضاوت های حقوق بشری و آزادیخواهانه بصورت رسمی اعلام کرد که نیکلاس مادورو رئیس جمهور ونزوئلا را از اقامتگاه خود در این کشور ربوده و بنا به گزارش هایی به نیویورک منتقل کرده است. در واقع ترامپ با این اقدام تمام آرامش دیکتاتورهای جهانی را از بین برد و هشداری وسیع به همه  دیکتاتورها داد که حتی در خانه خود نیز امنیت ندارد. خبری که از روز گذشته تمام جهان را در بهت و حیرت فرو برد. از همین رو بود که کشورهای غیر همسو همچون روسیه و ایران و چین و برزیل و کوبا با محکومیت شدید این اقدام خواهان اصلاح رفتار دونالد ترامپ شدند.

ترامپ در قاموس برنده

در سوی دیگر ماجرا، دونالد ترامپ ایستاد؛ رئیس‌جمهوری که خود را قهرمان و پیروز میدان معرفی کرد. او با انتشار پستی رسمی در شبکه Truth Social خبر بازداشت مادورو را اعلام کرد و لحنش را کاملاً تهاجمی گرفت. ترامپ فقط به ونزوئلا بسنده نکرد و به‌صراحت هشدار داد که اگر لازم باشد، کشورهایی مانند کوبا و مکزیک نیز می‌توانند با سرنوشتی مشابه روبه‌رو شوند.

ترامپ در این پست نوشت نیروهای آمریکایی یک عملیات نظامی گسترده علیه ونزوئلا انجام دادند و نیکلاس مادورو و همسرش، سیلیا فلورس را بازداشت کردند. او تأکید کرد این عملیات با همکاری نیروهای اجرای قانون آمریکا موسوم به دلتا انجام شد و واشنگتن ابتکار عمل را به‌طور کامل در دست گرفت.

رئیس‌جمهور آمریکا سپس در گفت‌وگو با Fox News جزئیات بیشتری ارائه داد. او گفت نیروهای ویژه دلتا فورس عملیات را اجرا کردند. مادورو و همسرش را ابتدا به ناو هواپیمابر منتقل کردند و بعد به نیویورک بردند. ترامپ گفت لحظه‌به‌لحظه عملیات را تماشا کرد، مذاکره را نپذیرفت و اعلام کرد آمریکا موقتاً اداره ونزوئلا را برای انتقال امن قدرت بر عهده می‌گیرد.

معاون مادورو در تقابل با سخنان ترامپ ظاهر شد

در مقابل این اظهارات دونالد ترامپ معاون مادورو مطالبی کاملا متضاد را مطرح نمود. وی که این سخنان را در کنار وزیر امور خارجه و وزیر دفاع ایراد می کرد،‌کوشید نشان دهد که شاکله دولت ونزوئلا همچنان پابرجاست و حتی با فرض بازداشت مادورو قاطبه دولت اماده ایستادگی در مقابل ترامپ است. به عبارتی آن تصویری که دونالد ترامپ در حال مخابره به جهان است چندان واقعی نیست. تصویری که ونزوئلا در قاموس یکی از ایالت های امریکا در آمده و او خود را برای تصاحب کامل نفت آن آماده می کند.

دلسی رودریگز، معاون رئیس جمهور ونزوئلااظهار داشت: این کشور هرگز مستعمره هیچ کشوری نخواهد شد. تنها رئیس جمهور مشروع ونزوئلا، نیکولاس مادورو است.ما آماده‌ایم با تمام قوا از ونزوئلا دفاع کنیم. ما برای هر چالشی آماده هستیم و به مردم می گویم که در کشور دولتی بر سر کار است. ملت ما اجازه هیچ گونه تجاوز نظامی به کشورمان را نخواهیم داد. ما مردم ونزوئلا مدافع کشورمان و آینده فرزندانمان خواهیم ماند و با تمام توان از مردممان حمایت خواهیم کرد.

واکنش ترامپ به سخنان معاون مادورو

پرزیدنت ترامپ در واکنش به سخنان معاون مادورو از فاز دوم عملیات سخن گفت.بر این اساس گویی پرونده ونژوئلا آنگونه که ترامپ پیش تر اظهار کرده بود به پایان خود نرسیده است و وزنه خیانت پررنگ تر از وزنه تسلیم شده است.ترامپ در مصاحبه با نیویورک پست اظهار داشت:ما مجبور به استقرار نیروهای خود در ونزوئلا نخواهیم شد مگر اینکه معاون مادورو کاری را انجام دهد که ما می خواهیم. اما او باید بداند که موج دوم بسیار بزرگتر نسبت به موج اول خواهد بود. این سخنان نشان می دهد که در صورت پررنگ شدن فاز مقاومت گویی برای سرنگونی دولت مادور یک حمله نظامی گسترده نیاز است. چیزی که شاید وقوع آن خیلی ساده نباشد.

دیوان عالی ونزوئلا: معاون مادورو سرپرست دولت شد

دیوان عالی قانون اساسی ونزوئلا اعلام کرد که دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور، در غیاب نیکولاس مادورو سرپرستی دولت کاراکاس را بر عهده می‌گیرد. نیروهای آمریکایی صبح شنبه مادورو را در عملیاتی بازداشت کردند. دادگاه با صدور این حکم، رودریگز را مسئول تداوم امور اداری و دفاع همه‌جانبه از کشور دانست. قوه قضاییه تأکید کرد که این تصمیم برای حفظ ثبات نهادی و جلوگیری از خلأ قدرت اتخاذ شد. دادگاه همچنین بر ضرورت استمرار اداره دولت در شرایط اضطراری تأکید کرد.

به گزارش خبرگزاری رویترز، دیوان عالی اعلام کرد که چارچوب حقوقی لازم برای اداره حکومت و صیانت از حاکمیت را تعیین می‌کند. رودریگز هر روایت جایگزین درباره رهبری کشور را رد کرد. او گفت ونزوئلا تنها یک رئیس‌جمهور دارد و او نیکولاس مادورو است. رودریگز بر مقاومت تاریخی ملت ونزوئلا تأکید کرد. او افزود مردم کشور در برابر هرگونه تجاوز ایستاده‌اند و این مسیر را با قدرت ادامه می‌دهند.

تبعات احتمالی رفتار آمریکا در بازداشت مادورو

تبعات احتمالی رفتار آمریکا تحت ترامپ در بازداشت نیکلاس مادوروبازداشت نیکلاس مادورو توسط نیروهای آمریکایی در ۳ ژانویه ۲۰۲۶، یک اقدام بی‌سابقه و جنجالی است که می‌تواند عواقب گسترده‌ای در سطوح داخلی، منطقه‌ای و جهانی داشته باشد.

واکنش‌های منطقه‌ای متضاد

کشورهای آمریکای لاتین مانند مکزیک، برزیل، کلمبیا و شیلی آن را محکوم کرده‌اند، در حالی که آرژانتین از آن استقبال کرده. اتحادیه اروپا و اوکراین آن را “اقدام علیه دولت نامشروع” دانسته‌اند. این تقسیم‌بندی می‌تواند سازمان‌هایی مانند سازمان کشورهای آمریکایی (OAS) را تضعیف کند.

امکان الگوسازی در سطح جهانی

یشینه جدید در روابط بین‌الملل این عملیات می‌تواند الگویی برای دستگیری رهبران دیگر (مانند هشدار به ایران) ایجاد کند، اما ریسک تلافی‌جویی را افزایش می‌دهد، مانند اقدامات مشابه توسط چین علیه تایوان یا روسیه علیه اوکراین. به عبارتی ممکن است این اقدام زین پس تبدیل به یک رویه خطرناک شود که هر دولتی که امکانات و قدرت کافی را دارد، بتواند دولت مخالف خود را اینگونه تحت فشار و تغییر قرار دهد.گرچه چنین امری اکنون هم بسیار پررنگ قابل مشاهده است اما علنی شدن این رفتار یک پدیده جدید است که شاید منجر به تغییر رفتار مردم در اقصی نقاط جهان شود.ماننده اتفاقی که در مورد غزه رقم خورد و خیزش جهانی را رقم زد.

عواقب اقتصادی نوسانات بازار نفت

ونزوئلا دارای یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفت جهان است. خلاء قدرت می‌تواند تولید نفت را مختل کند و قیمت جهانی نفت را افزایش دهد (تخمین اولیه: جهش ۵-۱۰ درصدی در روزهای اولیه). ترامپ اشاره کرده که آمریکا ممکن است “نفت دزدیده‌شده” را بازگرداند، که می‌تواند به نفع شرکت‌های آمریکایی باشد اما تنش با شرکای چینی و روسی ونزوئلا ایجاد کند.

خیانت یا تسلیم؟

اکنون باید دید دولت مستقر مادورو بدون مقاومت قدرت را به آمریکا واگذار می‌کند یا نه. پاسخ به این پرسش، تکلیف این دو گانه تسلیم یا خیانت را روشن خواهد کرد. اگر دولت مقاومت کند، فرضیه «خیانت» قوت می‌گیرد. در این سناریو، بخشی از نزدیکان مادورو با همکاری پنهان، زمینه بازداشت او را فراهم می‌کنند و ماجرا بدون درگیری جدی پیش می‌رود. روز گذشته تصاویر و اخبار فراوانی از انتقال مادورو به نیویورک منتشر شد. تصاویری که مادورو را دست بند زده در میان ماموران امریکایی نشان می دهد. این تصاویر گویای این امر است که بخشی از بدنه ارتش یا نزدیکان وی یا دچار خیانت شده اند و یا در انجام وظایف چشم پوشی کرده اند، که خروجی هر کدام چیزی جز خیانت نمی تواند باشد.با موضع اخیر دیوان عالی ونزوئلا مبنی بر تعیین سرپرست دولت سناریوی خیانت رنگ و بوی بیشتر به خود گرفته است.

هم‌زمان، اعتراض‌ها علیه اقدام آمریکا در نقاط مختلف جهان شکل می‌گیرد. در یونان، ایتالیا، آلمان و فرانسه، معترضان به خیابان می‌آیند و سیاست واشنگتن را محکوم می‌کنند. در پاریس، معترضان پرچم آمریکا را آتش می‌زنند و پلاکاردهای ضد ترامپ حمل می‌کنند. این واکنش‌ها از شکل‌گیری اجماعی تدریجی حکایت دارد. موضع‌گیری معاون مادورو نیز روایت «تصاحب سریع» را زیر سؤال می‌برد. پرونده ونزوئلا بسته نمی‌شود. این پرونده باز می‌ماند و بخش‌های نانوشته‌اش هنوز خود را نشان نداده‌اند.

منابع

1. https://www.cnbc.com/2026/01/03/trump-us-operation-captured-venezuela-president-nicolas-maduro.html
2. https://www.politico.com/news/2026/01/03/maduro-captured-world-reaction-00709580
3. https://www.cbsnews.com/news/us-strikes-venezeula-trump-maduro-politicians-react/
4. https://europeantimes.news/2026/01/maduros-arrest-inside-the-us-operation-europes-sovereignty-concerns/
5. https://ua.news/en/world/u-venesueli-zvilnili-desiatki-politichnikh-viazniv-pid-chas-sviat
6. https://www.pbs.org/newshour/nation/what-we-know-about-a-u-s-strike-that-captured-venezuelas-maduro
7. https://www.cnn.com/2026/01/03/politics/legal-authority-trump-venezuela
8. https://www.aljazeera.com/news/2026/1/3/us-lawmakers-react-to-attack-on-venezuela-capture-of-maduro