دونالد ترامپ را معمولاً اولین رئیسجمهوری میدانند که شبکههای اجتماعی، بهویژه توئیتر، را به اتاق فرمان واقعی خود تبدیل کرد. او از سال ۲۰۰۹ تا زمان تعلیق حسابش در ۲۰۲۱ حدود ۵۷هزار توئیت منتشر کرد که نزدیک به ۲۵هزار توئیت مربوط به دوران حضورش در کاخ سفید بود. خودِ کاخ سفید اعلام کرده بود که توئیتهای او در حکم بیانیه رسمی ریاستجمهوری است، بنابراین ترامپ بسیاری از سیاستها، تصمیمها و حتی برکناریها را مستقیم در توئیتر اعلام میکرد.
وزیر دفاع، مارک اسپر، با همین روش کنار گذاشته شد؛ ترامپ در یک توئیت نوشت: «مارک اسپر برکنار شد… از خدماتش متشکرم». در ژوئیه ۲۰۱۷ نیز با چند توئیت ناگهانی اعلام کرد افراد ترنسجندر دیگر حق خدمت در ارتش را ندارند؛ فرماندهان ارشد از این تصمیم پیشاپیش خبری نداشتند و پنتاگون هم غافلگیر شد.
سبک ترامپ در سیاست خارجی هم به همین شکل بروز پیدا کرد. او بارها کرهشمالی را در توئیتر تهدید کرد و یکبار هشدار داد این کشور با «آتش و خشمی روبهرو خواهد شد که جهان نمونهاش را ندیده است». این ارتباط بیواسطه، لحن رسمی سیاست را تغییر داد. پیامها معمولاً کوتاه، تهاجمی و گاهی طنزآلود بودند و بهجای زبان پیچیده دیپلماتیک، از ادبیات عامیانه استفاده میکردند. ناظران تأکید میکردند تکرار، جملات نیشدار و شعارهای ساده از ویژگیهای اصلی سبک ترامپ است. او آداب سنتی سیاستورزی را زیر پا گذاشت، اما میلیونها مخاطب جذب کرد و به پدیدهای کمسابقه در ارتباطات سیاسی تبدیل شد.
شکلگیری «ترامپیسم دیجیتال»
سیاستِ احساسات، نه بروکراسی
ترکیبِ زبان ساده و بیپروا با پیامهای سیاسی، چیزی را ساخت که میتوان آن را «ترامپیسم دیجیتال» نامید. در این الگو، احساسات بر عقلانیت خشک اداری غلبه دارد. ترامپ به جای ادبیات رسمی، مستقیم به رقبایش حمله میکند و مسائل پیچیده را به دوقطبیهای ساده خیر و شر فرو میکاهد. او خود را ناجی مردم در برابر «سیستم فاسد» معرفی میکند و دائماً از بحران، ترس و تهدید سخن میگوید. پیامهای او رنگوبوی پوپولیستی دارد؛ از تصویرسازی از سقوط عظمت آمریکا تا وعده بازگرداندن شکوه از دسترفته. ترامپ با استفاده از کلمات بسیار ساده و تکراری، این پیامها را برای طیف گستردهای قابل فهم کرد و مخاطبان کمسواد سیاسی را هم درگیر ماجرا ساخت.
سیاست بهعنوان نمایش
قطبیسازی بخش جداییناپذیر ترامپیسم دیجیتال است. ترامپ اغلب مخالفان را خطری وجودی برای کشور مینامد و فضای «یا با من یا علیه من» میسازد. شاید بسیاری از ادعاهای او با واقعیت همخوانی نداشته باشد، اما هواداران این لحن تند را نشانه صداقت و مبارزه با «تعارفهای سیاسی» میبینند. آنها بیش از آنه مجذوب جزئیات برنامهها شوند، شیفته نمایش و نحوه سخن گفتن او هستند. ترامپ سیاست را به چیزی شبیه شوی تلویزیونی تبدیل کرد و خود را ستاره اصلی این برنامه دانست. پیشینه تلویزیونیاش در «آپرانتیس» به او یاد داده بود چگونه با جملات قصار، حرکات نمایشی و تعلیق، توجه مخاطب را نگه دارد. ترامپیسم دیجیتال در واقع نماینده نوعی سیاستورزی است که بر احساس، سادگی زبان و قطبیسازی شدید تکیه میکند و محصول مستقیم عصر شبکههای اجتماعی است.
جنگ ترامپ با رسانهها
ساختن دشمنی به نام «رسانه جریان اصلی»
از آغاز کارزار ۲۰۱۶، ترامپ رسانههای بزرگ مثل CNN، نیویورکتایمز و واشنگتنپست را هدف حمله قرار داد و این جنگ در دوره ریاستجمهوریاش شدت گرفت. او به جای تکیه بر نشستهای خبری رسمی، در توئیتر مستقیماً به گزارشهای انتقادی پاسخ میداد و خبرنگاران را مسخره میکرد یا به دروغگویی متهم میساخت. یک پژوهش نشان داد فقط در دو سال اول ریاستجمهوری، او ۱۳۳۹ توئیت علیه رسانهها منتشر کرد؛ یعنی حدود ۱۱ درصد کل توئیتهایش در آن دوره. این توئیتها طیفی از کنایه، تحقیر و تهدید را در بر میگرفت و به تدریج تصویر «رسانه دشمن» را در ذهن هواداران تثبیت میکرد.
اخبار جعلی و سقوط اعتماد عمومی
ترامپ عبارت «اخبار جعلی» را به برند شخصی خود تبدیل کرد. هر خبر ناخوشایند با این برچسب کنار گذاشته میشد و رسانهها «فاسد» یا «دشمن مردم» نامیده میشدند. این واژه پیش از ۲۰۱۶ چندان در سیاست آمریکا رایج نبود، اما پس از طرح آن در توئیتر، به محور خطابهای او علیه رسانهها بدل شد. در فوریه ۲۰۱۷، او مطبوعات را رسماً «دشمن مردم» خواند و خط را از نقد به دشمنی کشاند. این رویکرد اعتماد عمومی به رسانهها را فرسوده کرد. بر اساس نظرسنجیهای بعدی، سطح اعتماد مردم آمریکا به رسانههای اصلی در آستانه انتخابات ۲۰۲۴ به حدود ۳۰ درصد رسید، در حالیکه پیش از اوجگیری حملات ترامپ حدود ۴۰ درصد بود. رهبران اقتدارگرا در کشورهای دیگر نیز از شعار «اخبار جعلی» الگو گرفتند و برخورد با رسانههای منتقد را توجیه کردند.
تأثیر توئیتهای ترامپ بر اقتصاد و سیاست جهانی
بازارهای مالی زیر سایه ۲۸۰ کاراکتر
توئیتهای ترامپ فقط بحث داخلی نمیساخت؛ بازارهای جهانی هم به آنها واکنش نشان میدادند. سرمایهگذاران دائماً صفحه توئیتر او را زیر نظر داشتند تا ببینند جمله بعدی چه اثری بر بورس، ارز و کالا خواهد گذاشت. پژوهشهای مالی نشان دادند توئیتهای او درباره «تعرفه» و «جنگ تجاری با چین» معمولاً به افت شاخص S&P 500 و افزایش حجم معاملات منجر میشد. در دوره تنش با پکن، هر اشاره تند به افزایش تعرفهها باعث سقوط بازارهای آسیایی و رشد قیمت طلا بهعنوان پناهگاه امن سرمایه میشد. این وضعیت نشان داد که چند جمله از سوی رئیسجمهور آمریکا در یک پلتفرم اجتماعی میتواند میلیاردها دلار سرمایه را جابهجا کند و فضای عدم قطعیت را تشدید نماید.
سیاست خارجی توئیتمحور
در سیاست جهانی، ترامپ بارها از توئیتر بهعنوان تریبون تهدید استفاده کرد. او رهبر کرهشمالی را «مرد کوچک موشکی» نامید و حتی در جدالی لفظی، از داشتن «دکمه هستهای بزرگتر» سخن گفت. تهدید «آتش و خشم» که در سال ۲۰۱۷ علیه پیونگیانگ مطرح شد، مشاوران خود او را هم شوکه کرد، چون بدون هماهنگی قبلی بیان شده بود. در مورد چین، او سیاست اعلام تعرفهها را گاهی فقط با یک توئیت پیش میبرد و بازارها را غافلگیر میکرد. درباره ایران نیز تحریمها یا تهدیدها اغلب در توئیتر اعلام میشد؛ از جمله پیام معروف ۲۰۱۸ که نوشت: «هرکس با ایران تجارت کند، با آمریکا تجارت نخواهد کرد». در قبال متحدان هم وضعیت مشابه بود. او در توئیتر از کشورهای اروپایی عضو ناتو بابت «بدهیهای دفاعی» گله کرد و با یک توئیت ناگهانی در ۲۰۱۸ اعلام کرد نیروهای آمریکایی از سوریه خارج میشوند؛ تصمیمی که به استعفای جیمز متیس، وزیر دفاع، انجامید.
روایت تعلیق ترامپ از توئیتر، فیسبوک و یوتیوب
ژانویه ۲۰۲۱؛ نقطه عطف پلتفرمها
پس از انتخابات ۲۰۲۰، ترامپ بیوقفه ادعای «دزدیده شدن انتخابات» را در شبکههای اجتماعی تکرار کرد و حامیانش را به اعتراض فراخواند. این فضا در ۶ ژانویه ۲۰۲۱ به حمله هواداران او به ساختمان کنگره منتهی شد؛ اقدامی که هدفش برهمزدن روند تأیید نتیجه انتخابات بود. ترامپ همان روز ویدئویی منتشر کرد؛ از معترضان خواست به خانه بروند، اما دوباره ادعای تقلب را تکرار کرد. سه روز بعد، توئیتر حساب او را برای همیشه مسدود کرد و علت را «خطر تحریک بیشتر به خشونت» اعلام نمود. با این تصمیم، ارتباط مستقیم ترامپ با ۸۸ میلیون دنبالکنندهاش قطع شد. فیسبوک و اینستاگرام نیز حساب او را تعلیق کردند و یوتیوب انتشار محتوای جدید از او را ممنوع ساخت. این نخستینبار بود که چند پلتفرم بزرگ، همزمان رئیسجمهور سابق آمریکا را از تریبون خود حذف میکردند.
بحث جهانی درباره آزادی بیان و قدرت پلتفرمها
واکنشها به این تصمیم فوراً دو قطبی شد. دموکراتها و بسیاری از منتقدان ترامپ گفتند تعلیق او برای جلوگیری از خشونت لازم است. در مقابل، جمهوریخواهان و هواداران ترامپ این اقدام را «سانسور سیاسی» نامیدند و مدیران سیلیکونولی را متهم کردند که از قدرتشان سوءاستفاده میکنند. برخی رهبران جهان، با وجود اختلاف با ترامپ، نگرانی خود را بیان کردند. آنگلا مرکل این تصمیم را «مسئلهساز» توصیف کرد و گفت کشورها باید محدودیت بر آزادی بیان را با قانون تعیین کنند، نه با تصمیم مدیران شرکتها. رئیسجمهور مکزیک نیز هشدار داد وقتی چند شرکت میتوانند صدای میلیونها نفر را خاموش کنند، جهان با «علامت بدی» روبهرو میشود. در آمریکا، بحث درباره تنظیمگری شبکههای اجتماعی و اصلاح ماده ۲۳۰ شدت گرفت و چند ایالت جمهوریخواه قوانین ضد «سانسور سیاسی» تصویب کردند. همزمان، پژوهشها نشان دادند اطلاعات غلط انتخاباتی بعد از حذف حساب ترامپ حدود ۷۰ درصد کاهش یافت.
ساخت پلتفرم Truth Social
بعد از اخراج از توئیتر و فیسبوک، ترامپ تصمیم گرفت تریبون اختصاصی خودش را بسازد. شرکت رسانهای تازهتأسیس او (TMTG) پلتفرمی به نام Truth Social را طراحی کرد. ترامپ این شبکه را پاسخی به «سانسور محافظهکاران» معرفی کرد و گفت قصد دارد فضای آزاد برای بیان دیدگاههای راستگرایان ایجاد کند. نسخه آزمایشی در اوایل ۲۰۲۲ بالا آمد و از فوریه همان سال در دسترس عموم قرار گرفت. اما شروع کار با مشکلات جدی همراه بود؛ بسیاری از کاربران با ارور ثبتنام روبهرو شدند، سرورها زیر فشار میرفتند و اپلیکیشن برای هفتهها ناپایدار بود. خود ترامپ هم در روزهای اول حضور چندانی نشان نداد و فقط یک پیام منتشر کرد. تا مدتی تعداد دنبالکنندگانش در این شبکه بسیار ناچیز ماند و اصلاً با ۸۹ میلیون فالوئر سابق او در توئیتر قابل مقایسه نبود.
کاربران کم، حامیان دوآتشه
Truth Social از نظر طراحی شباهت زیادی به توئیتر دارد؛ با این تفاوت که تقریباً همه کاربرانش طرفدار ترامپ یا جریان راست آلترناتیو هستند. در این فضا، ترامپ میتواند بدون ترس از فیلتر یا برچسب، روی همان ادبیات تند همیشگی خود پافشاری کند؛ از تکرار ادعای تقلب ۲۰۲۰ تا حمله به رقبای ۲۰۲۴. پایگاه کاربران اما محدود مانده است و برآوردها نشان میدهد تعداد کاربران فعال روزانه و ماهانه این شبکه فاصله عظیمی با توئیتر دارد. با این وجود، رسانهها همچنان Truth Social را رصد میکنند و بسیاری از پیامهای جنجالی ترامپ از آنجا به خبرها راه پیدا میکند؛ بهویژه زمانی که او تصاویر تحقیرآمیز از رقبا یا تئوریهای توطئه را بازنشر میکند. گزارشها تأیید میکنند فضای این شبکه مملو از خشم، بیاعتمادی و نظریههای توطئه است که سوخت فکری حلقه سخت حامیان ترامپ را فراهم میکند.
چالشهای مالی و آینده مبهم
از نظر اقتصادی، پروژه Truth Social با مشکلات قابل توجهی روبهرو بوده است. شبکه در سالهای اول نتوانست درآمد تبلیغاتی چشمگیری جذب کند و اسناد مالی شرکت مادر از زیاندهی و ابهام در آینده حکایت داشت. طرح ادغام با یک شرکت اسپک برای تأمین سرمایه بارها به تأخیر افتاد و پای نهادهای نظارتی را وسط کشید. حتی درباره پرداختنشدن برخی صورتحسابها و اختلاف با شرکت میزبان سرور هم گزارشهایی منتشر شد. در کنار این مسائل، خروج مدیران فنی ارشد و اختلافات داخلی، تصویر شبکه را شکنندهتر کرد. با این همه، از نظر سیاسی Truth Social نقش مهمی برای ترامپ دارد: او در هر شرایطی یک پایگاه ثابت برای ارتباط با هواداران دارد. حتی پس از بازگشت مشروطش به توئیترِ ماسک، این پرسش مطرح است که تا چه حد به Truth Social پایبند میماند و چقدر دوباره بر تریبون بزرگ توئیتر تکیه خواهد کرد.
میمها؛ سلاح جنگ نرم ترامپیستها
حضور ترامپ در فضای مجازی با انفجار میمهای اینترنتی همراه شد. او همزمان هم سوژه میمها بود و هم بهرهبردار آنها. در کارزار ۲۰۱۶، انجمنهای آنلاین راستگرا مثل ۴چن و برخی جوامع ردیتی، سیلی از میمهای سیاسی تولید کردند؛ بخش زیادی در ستایش ترامپ یا تخریب رقیبان، بهویژه هیلاری کلینتون. کاراکتر «پپه قورباغه» یکی از معروفترین نمونهها بود که ابتدا طنزی بیضرر بهنظر میرسید، اما بعدها توسط جریان alt-right مصادره شد. ترامپ حتی یکبار تصویری از پپه با چهره خودش را در توئیتر بازنشر کرد و نشان داد این فرهنگ را میشناسد. بعدها میمهای بیشماری تولید شد که چهره او را روی بدن ابرقهرمانان یا شخصیتهایی مانند راکی بالبوآ قرار میدادند؛ خود او هم یکبار عکس چهرهاش بر بدن راکی را توئیت کرد.
QAnonو «سربازان دیجیتال»
کتابها و تحقیقات مختلف نشان دادهاند که چگونه میمها در این دوره نقش «سلاح جنگ اطلاعاتی» را ایفا کردند. شعارهایی مثل «Crooked Hillary» یا «Sleepy Joe» نه فقط لقب، بلکه هویت تصویری و میمی پیدا کردند. در کنار این موج طنز و طعنه، جنبش توطئه آمیز QAnon پدید آمد. این جنبش ادعا میکرد ترامپ در حال جنگ پنهان با شبکهای شیطانی از نخبگان لیبرال است. پیروان QAnon خود را «سربازان دیجیتال» او میدانستند و با میمها، هشتگها و پستهای هماهنگ، پیامهایش را تقویت میکردند. شعار «کجا میرویم، همگی میرویم» (WWG1WGA) و جملاتی مثل «هیچچیز نمیتواند آنچه در راه است را متوقف کند» در فضای مجازی گسترده شد. ترامپ نهتنها هرگز بهطور روشن از این جنبش فاصله نگرفت، بلکه در Truth Socialبارها محتوای آنها را بازنشر کرد؛ از تصاویر خیالپردازانه زندانیشدن دموکراتها تا فراخوان برای مجازات شدید رقبا.
از جنگ میم تا فشار سایبری
نبرد سایبری در اطراف ترامپ فقط به میمها محدود نماند. برخی گروههای راستگرا با حملات هماهنگ به صفحات مقامات محلی، آنها را برای «رسیدگی به تقلب» زیر فشار میگذاشتند. گزارشهای اطلاعاتی آمریکا نیز از فعالیت ارتش باتها و ترولهای وابسته به روسیه پرده برداشت که در ۲۰۱۶ محتواهای تفرقهافکن به نفع ترامپ را پخش کردند. بعد از انتخابات ۲۰۲۰ نیز موج اطلاعات جعلی درباره شمارش آرا، امنیت صندوقها و نقش ماشینهای رأیگیری در شبکهها گسترش یافت. اگرچه خود ترامپ مستقیماً فرمان حملات هکری را صادر نمیکرد، اما فضای دوقطبی و حس «نبرد آخرالزمانی» که او در کلام و توئیتهایش میساخت، برای این بازیگران انگیزه ایجاد میکرد. در نتیجه، فضای آنلاین آمریکا رادیکالتر و شکافهای سیاسی عمیقتر شد.
کمپینهای انتخاباتی ترامپ؛ از تبلیغات سنتی تا عملیات دادهکاوی
کمبریج آنالیتیکا و مهندسی روان رأیدهندگان
پیروزی ترامپ در ۲۰۱۶ فقط حاصل تجمعها و مناظرهها نبود؛ در پشت صحنه، ماشینی قدرتمند از دادهکاوی و تبلیغات هدفمند کار میکرد. شرکت کمبریج آنالیتیکا با استفاده از دادههای دهها میلیون کاربر فیسبوک، پروفایلهای روانشناختی پیشرفته ساخت و پیامهای سیاسی را برای هر گروه تنظیم کرد. بعدها افشا شد این شرکت دادهها را با روشهای غیراخلاقی بهدست آورده و از آن برای دستکاری احساسات رأیدهندگان بهره برده است. افشاگران کمبریج آنالیتیکا توضیح دادند چگونه این تیم روی ترسها، تعصبات و خشمهای پنهان جامعه دست گذاشت؛ مثلاً با تشدید نگرانی از مهاجران یا تکرار شعار «هیلاری را زندانی کنید». هدف این بود که برخی گروهها را بهشدت بسیج کند و برخی دیگر را آنقدر دلسرد سازد که اصلاً پای صندوق نیایند. به این ترتیب، انتخابات به صحنهای برای «جنگ روانی دیجیتال» تبدیل شد.
تبلیغات خرد، هدفگیری ریز و دارکپستها
مدیر دیجیتال کمپین ترامپ، براد پارسکیل، بعدها اعلام کرد تیم او آگهیهای فیسبوکی را چند برابر مؤثرتر از تبلیغات کلینتون طراحی و اجرا کرده است. هرچند درباره عدد دقیق اختلاف وجود داشت، اما همه میدیدند که تیم ترامپ از ریزهدفگیری بسیار هوشمندانهتر استفاده میکند. آنها میلیونها آگهی ساختند و هرکدام را دقیقاً برای یک گروه خاص فرستادند؛ زن سفیدپوست حومهنشین پیام مخصوص خود را دریافت میکرد، کشاورز پیام دیگری میگرفت و کهنهسرباز نسخه متفاوتی را میدید. این تبلیغات را بهصورت «دارکپست» منتشر میکردند تا فقط مخاطب هدف آنها را ببیند و رسانهها نتوانند تصویر روشنی از حجم واقعی پیامها پیدا کنند. تیم ترامپ عمداً احساساتی مثل ترس و خشم را در مرکز پیامها قرار میداد و با همین تکنیک رأیدهندگان را سریعتر از هر استدلال پیچیدهای تحریک میکرد و به حرکت وامیداشت.
میراث دیجیتال برای انتخاباتهای بعدی
پس از رسوایی کمبریج آنالیتیکا در ۲۰۱۸، آن شرکت منحل شد و فیسبوک محدودیتهایی برای دسترسی به دادهها وضع کرد، اما راهبرد کلی عوض نشد. ترامپ تا ۲۰۲۰ فهرستهای بزرگتری از ایمیل و شماره تلفن جمعآوری کرده بود و از پیامک، ایمیل، تماسهای ضبطشده و شبکههای اجتماعی برای ارتباط مستقیم با رأیدهندگان استفاده کرد. در تابستان ۲۰۲۰ سهم کمپین او از بودجه تبلیغات دیجیتال در فیسبوک بسیار بالا بود. هرچند ترامپ آن انتخابات را باخت، اما نشان داد تبلیغات ریزهدف، دادهکاوی و شبکههای اجتماعی به ابزارهای اصلی سیاست انتخاباتی تبدیل شدهاند. بعد از آن، کمتر سیاستمداری حاضر است این میدان را نادیده بگیرد و بدون استراتژی دیجیتال وارد رقابت شود.
ماگ شاتی که ترامپ در صفحه خود منتشر کرد و در سطح رسانه ها بسیار خبرساز شد
بازگشت ترامپ به توئیتر (X) و تغییر میدان سیاست
بازگشت ترامپ به توئیتر در اواخر ۲۰۲۳ نقطه عطف مهمی بود که در سال ۲۰۲۴ آثار گستردهتری پیدا کرد. او با انتشار تصویر ماگشات خود (عکسی است که پلیس آمریکا هنگام بازداشت رسمی یک فرد از او میگیرد؛ معمولاً از روبهرو با پسزمینه ساده، برای ثبت در پرونده قضایی) توانست فضای خبری آمریکا را به یکباره تغییر دهد و میلیونها مخاطب را دوباره به صفحهاش بکشاند. این اقدام، که یکی از پربازدیدترین پستهای سال شد، نشان داد ترامپ هنوز می تواند دستورکار رسانهای را تنها با یک حرکت عوض کند. الگوریتم جدید X نیز این واقعیت را تقویت کرد؛ زیرا محتوای جنجالی و قطبی را بیشتر در معرض دید قرار میدهد. در چنین فضایی، ترامپ هر پیام کوتاه را به یک موج بزرگ تبدیل کرد و توجه رسانهها را به سمت خود کشاند. او از این فرصت برای حمله به دولت بایدن، تلاش برای تأثیرگذاری بر نظرسنجیها و جمعآوری کمک مالی بهره برد. بسیاری از کارشناسان گفتند بازگشت ترامپ به X عملاً کمپین ۲۰۲۴ را وارد مرحلهای تازه کرد و تنها درصد کمی از تحلیلگران این اثرگذاری را اغراقشده دانستند.
منابع
- https://www.voanews.com/a/usa_trump-fires-defense-secretary-twitter/6198148.html#:~:text=Print
- https://www.pbs.org/newshour/classroom/daily-videos/2017/07/pentagon-no-policy-changes-for-transgender-troops-for-now#:~:text=,planned%20to%20make%20the%20announcement
- https://www.reuters.com/article/world/trumps-fire-and-fury-north-korea-remark-surprised-aides-officials-idUSKBN1AP26P/#:~:text=WASHINGTON%20%28Reuters%29%20,issue%20unfolded%20said%20on%20Wednesday
- https://www.theguardian.com/us-news/shortcuts/2016/nov/13/meanness-psychology-big-desk-how-reality-tv-normalised-trump#:~:text=reality%20TV%20show%20in%20history%E2%80%9D
- https://www.theguardian.com/world/2017/mar/18/trump-merkel-nato-germany-owe-money-tweet#:~:text=,realDonaldTrump%29%20March%2018%2C%202017
- https://www.washingtonpost.com/politics/in-reversal-on-syria-trump-tells-lawmakers-he-agrees-100-percent-that-some-us-forces-should-stay/2019/03/05/c8fcfe9e-3f7c-11e9-a0d3-1210e58a94cf_story.html#:~:text=On%20Dec,the%20time%20would%20depart%20immediately
- https://cpj.org/2019/01/trump-twitter-press-fake-news-enemy-people/#:~:text=Since%20announcing%20his%20candidacy%20in,news%20media%20as%20a%20whole
- https://www.theatlantic.com/international/archive/2018/08/trump-iran-tweet/566948/#:~:text=Donald%20Trump%20and%20his%20advisers,%E2%80%9D
- https://www.aljazeera.com/news/2021/1/11/a-bad-sign-world-leaders-and-officials-blast-twitter-trump-ban#:~:text=Citing%20the%20danger%20of%20inciting,of%20the%202020%20presidential%20election
- https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/11/18/key-facts-about-truth-social-as-donald-trump-runs-for-u-s-president-again/#:~:text=Donald%20Trump%20is%20running%20for,Truth%20Social%20in%20early%202022
- https://www.axios.com/2024/08/29/trump-truth-social-posts-qanon#:~:text=frequent%20%20and%20more%20vitriolic,to%20win%20him%20new%20supporters
- https://time.com/5197255/facebook-cambridge-analytica-donald-trump-ads-data/#:~:text=Cambridge%20Analytica%20%20%E2%80%94%20the,were%20sowing%20outrage%20and%20division
- https://ojs.lib.uwo.ca/index.php/socialcontract/article/download/22577/17529/58824#:~:text=Trump%E2%80%99s%20prolific%20use%20of%20Twitter,in%20American%20society%20and%20politics









