ناتو زیر سایه ترامپ؛ تهدید خروج و بحران اعتماد در اتحاد آتلانتیک

دونالد ترامپ از زمان ورود به سیاست در سال ۲۰۱۶، ناتو را به یکی از محورهای اصلی حملات گفتمانی خود تبدیل کرد. او این ائتلاف را «منسوخ» خواند و بارها هشدار داد اگر اعضای اروپایی سهم مالی خود را نپردازند، آمریکا تعهدی برای دفاع از آن‌ها نخواهد داشت. ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش این تهدیدها را از سطح شعار به ابزار فشار سیاسی ارتقا داد و پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۵ نیز همان مسیر را ادامه داد. او ناتو را نه یک اتحاد امنیتی، بلکه معامله‌ای ناعادلانه معرفی می‌کند که آمریکا بیشترین هزینه آن را می‌پردازد.

این مواضع واکنش‌های گسترده‌ای در اروپا برانگیخت و بسیاری از کشورها را به بازنگری در سیاست‌های دفاعی و افزایش بودجه نظامی واداشت. هم‌زمان، جنگ اوکراین و تنش‌های ژئوپلیتیکی جدید، از جمله موضوع گرینلند، به این بحث‌ها وزن بیشتری داد. منتقدان هشدار می‌دهند که تضعیف ناتو می‌تواند بازدارندگی غرب را کاهش دهد، در حالی‌که حامیان ترامپ این رویکرد را ابزاری برای وادار کردن متحدان به مسئولیت‌پذیری بیشتر می‌دانند.

پیشینه سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در سال ۱۹۴۹ برای بازدارندگی در برابر تهدید اتحاد شوروی شکل گرفت. ناتو با مشارکت ۱۲ کشور پایه‌گذاری شد و در طول دهه‌ها، کشورهای بیشتری به آن پیوسته‌اند. هدف اولیه آن مهار نفوذ شوروی بود، اما پس از پایان جنگ سرد نیز با مأموریت‌های جدیدی از جمله مقابله با تروریسم و عملیات ثبات‌ساز در افغانستان ادامه یافت. مهم‌ترین ماده‌ی پیمان، ماده ۵ است که تنها یک بار، پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر، فعال شده است؛ در آن زمان هم‌پیمانان اروپایی به کمک آمریکا شتافتند .

ایالات متحده بزرگ‌ترین تأمین‌کننده قدرت نظامی و مالی ناتو است و حضور ده‌ها هزار نیروی آمریکایی در اروپا تضمین‌کننده بازدارندگی در مقابل روسیه محسوب می‌شود . هزینه‌های دفاعی نامتوازن – یعنی پرداخت بیشتر آمریکایی‌ها نسبت به برخی اعضای اروپایی – موضوعی دیرینه است و از دهه ۱۹۵۰ مطرح بوده است. در نشست ۲۰۱۴ ولز توافق شد اعضا تا سال ۲۰۲۴ هزینه‌های دفاعی خود را به ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) برسانند. این هدف‌گذاری هنوز در برخی کشورها به‌طور کامل اجرا نشده است؛ موضوعی که دونالد ترامپ با آن به‌شدت مخالف است.

ترامپ و ناتو در دورهٔ نخست ریاست‌جمهوری

انتقاد از «بار مالی آمریکا»

ترامپ از همان زمان نامزدی خود در سال ۲۰۱۶ بارها ناتو را «منسوخ» یا «منقضی‌شده» خواند و ادعا کرد که آمریکا تقریباً تمام هزینه‌های دیگران را به دوش می‌کشد. در نشست ناتو در بروکسل (ژوئیه ۲۰۱۸) او به رهبران اروپا گفت اگر هزینه‌های دفاعی را بالا نبرند، ایالات متحده به خروج از این سازمان فکر خواهد کرد . او در یک تجمع انتخاباتی همان سال تصریح کرد که به رهبران «بدحساب» گفته است: اگر نپردازید، آمریکا ممکن است ناتو را ترک کند .

این تهدیدها، گرچه از سوی برخی به عنوان تاکتیک چانه‌زنی برای افزایش هزینه‌های دفاعی اعضا تعبیر شد، نگرانی عمیقی در سراسر اروپا ایجاد کرد. بعضی رهبران اروپایی معتقد بودند ترامپ با تأکید بر «معامله‌ای بودن» اتحادهای امنیتی، مفهوم همبستگی را تضعیف می‌کند. این در حالی است که طبق همان سال گزارش‌ها، هزینه‌های دفاعی اعضای ناتو در واکنش به فشارهای او افزایش یافت؛  دبیرکل وقت ناتو ینس استولتنبرگ گفت که پیام روشن ترامپ باعث شد کشورها سرمایه‌گذاری بیشتری انجام دهند و تعداد کشورهایی که به آستانه ۲ درصد رسیده‌اند از ۳ کشور (بریتانیا، آمریکا و یونان) در ۲۰۱۴ به ۸ کشور افزایش یافت .

اولین تلاش ها برای خروج

به گزارش مؤسسه مطالعات امنیتی اتحادیه اروپا، دونالد ترامپ در نشست سال ۲۰۱۸ بروکسل صراحتاً احتمال خروج آمریکا از سازمان پیمان آتلانتیک شمالی را مطرح کرد و اعلام کرد اگر اعضای اروپایی سطح هزینه کرد را ارتقا ندهند ، واشنگتن میلی به باقی ماندن در این ائتلاف نخواهد داشت. او این تهدید را به ابزار فشار مستقیم تبدیل کرد و از رهبران اروپایی خواست فوراً بودجه دفاعی خود را افزایش دهند. برخی از همکاران نزدیک ترامپ بعدها تأیید کردند که او همان سال به تیم‌های دولتی دستور داد سناریوهای خروج آمریکا را بررسی و طرح‌های اجرایی را آماده کنند. هرچند دولت ترامپ در نهایت این تهدید را عملی نکرد، اما این موضع‌گیری‌ها اعتماد متقابل میان آمریکا و متحدان اروپایی را تضعیف کرد و تردیدهای عمیقی درباره پایداری تعهدات واشنگتن در چارچوب ناتو بر جای گذاشت.

اقدامات قانونی کنگره

تهدیدهای دونالد ترامپ کنگره آمریکا را به واکنش مستقیم واداشت. مجلس نمایندگان در ژانویه ۲۰۱۹ طرح «حمایت از ناتو» را تصویب کرد و صراحتاً استفاده از بودجه فدرال برای خروج آمریکا از سازمان پیمان آتلانتیک شمالی را ممنوع ساخت. نمایندگان هر دو حزب از این طرح حمایت کردند و به‌روشنی نشان دادند که اکثریت کنگره بر تداوم حضور آمریکا در ناتو تأکید دارد و رویکرد ترامپ را تهدیدی برای امنیت جمعی می‌داند.

کنگره این مسیر را در «قانون اجازه بودجه دفاع ملی» سال ۲۰۲۴ ادامه داد. این قانون با گنجاندن ماده ۱۲۵۰A اختیار خروج یا تعلیق عضویت آمریکا در ناتو را به رأی دو‌سوم سنای ایالات متحده مشروط کرد. به این ترتیب، قانون عملاً رئیس‌جمهور را ملزم می‌کند پیش از هر اقدام، حمایت کنگره را جلب کند؛ هرچند برخی حقوقدانان همچنان احتمال بروز مناقشه حقوقی را منتفی نمی‌دانند.

انتخابات ۲۰۲۴ و شدت گرفتن تهدید خروج

در آستانه انتخابات ۲۰۲۴، ترامپ بار دیگر بحث هزینه‌های ناتو را به میان کشید و حتی لحن خود را تندتر کرد. در فوریه ۲۰۲۴، او در تجمعی انتخاباتی گفت که اگر کشورهای ناتو «بدحساب» باشند، نه تنها از آن‌ها دفاع نمی‌کند، بلکه به روسیه خواهد گفت هر کاری می‌خواهد انجام دهد . این سخنان با انتقاد گسترده مواجه شد؛ برخی جمهوری‌خواهان نظیر کریس کریستی آن را «بی‌شرمانه» خواندند، در حالی که سناتور لینزی گراهام تلاش کرد آن را به عنوان تاکتیک فشار برای افزایش هزینه‌ها توجیه کند . این اظهارات که تنها ۱۱ کشور از میان ۳۱ عضو ناتو به هدف ۲ درصد رسیده بودند ، زنگ خطر برای امنیت اروپا به صدا درآورد.

خبرگزاری‌ها گزارش دادند که سخنان ترامپ نه تنها باعث نگرانی متحدان، بلکه باعث شد قانون‌گذاران آمریکایی بحث‌های جدیدی درباره محدودیت‌های قانونی ایجاد کنند. مقاله‌ای از موسسه «AEI» تأکید کرد که این تهدیدها و تکرار آن‌ها در کارزار ۲۰۲۴ نشان می‌دهد ترامپ قصد دارد از ناتو به عنوان اهرم فشار استفاده کند و با تاکید بر اینکه کشورها باید «صورتحساب» خود را پرداخت کنند، حتی از احتمال خروج کامل سخن گفته است .

واکنش اروپایی‌ها به سخنان ۲۰۲۴

بعد از سخنان فوریه ۲۰۲۴، رهبران اروپایی واکنش نشان دادند. دانالد توسک، نخست‌وزیر لهستان و رئیس پیشین شورای اروپا، با اشاره به شعار «همه برای یکی، یکی برای همه»، ضمن انتقاد از ترامپ گفت که هیچ جایگزینی برای اتحاد فرا آتلانتیک وجود ندارد . صدراعظم آلمان و وزرای خارجه بریتانیا نیز به‌طور ضمنی این اظهارات را خطرناک دانستند و گفتند همبستگی ناتو حیاتی است .  اتحادیه اروپا در پاسخ تصمیم گرفت بودجه دفاعی خود را افزایش دهد و همکاری‌های نظامی را تعمیق کند .

اظهارات مارس ۲۰۲۵ و ادامه تنشها

پس از انتخابات ۲۰۲۴ که به پیروزی ترامپ منجر شد، بحث‌ها درباره تعهد آمریکا به ناتو همچنان ادامه یافت. در مارس ۲۰۲۵، ترامپ در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «اگر اعضای ناتو پول نپردازند، من از آن‌ها دفاع نمی‌کنم؛ این موضوع برای من بدیهی است» . او افزود که این دیدگاه را در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش با متحدان در میان گذاشته بود و گرچه برخی کشورها هزینه‌های خود را افزایش داده‌اند، اما هنوز کافی نیست . وی حتی گفت که «آن‌ها باید بیشتر بپردازند» . همچنین در همین اظهارات اشاره کرد که مطمئن نیست اگر آمریکا نیاز به کمک داشته باشد، فرانسه یا سایر کشورها خواهند آمد .

 ناتو نیز بلافاصله واکنش نشان داد و نخست‌وزیر هلند مارک روتِه، که در این زمان دبیرکل ناتو بود، گفت «روابط فرا آتلانتیک پایه و اساس اتحاد ماست» و افزود که ترامپ شخصاً تعهد خود به ناتو را تأیید کرده و در عین حال انتظار دارد اروپا در هزینه‌ها سهم بیشتری بپردازد .رادیو اروپای آزاد گزارش داد که ترامپ ضمن تکرار این سخنان گفته است اگر کشورها به تعهد ۲ درصد پایبند نباشند، نباید انتظار داشته باشند آمریکا به کمکشان بیاید .ترامپ حتی از افزایش آستانه مطلوب به ۵ درصد GDP سخن گفت و اظهار داشت که برخی کشورها مانند لهستان به این سطح نزدیک هستند . او همچنین گفت که هنوز ناتو را «احتمالاً مفید» می‌داند اگر مشکل هزینه‌ها رفع شود .

دلایل و انگیزه‌های ترامپ

نگرش معامله‌ای به اتحادها

دونالد ترامپ خود را پیش از هر چیز یک تاجر می‌داند و همین ذهنیت را به سیاست خارجی نیز منتقل می‌کند. او بارها تأکید کرده که ایالات متحده بیش از اندازه برای امنیت متحدانش هزینه می‌پردازد، در حالی‌ که این کشورها در حوزه‌هایی مانند تجارت، سرمایه‌گذاری یا دسترسی به بازارها، امتیاز متقابلی به آمریکا نمی‌دهند. ترامپ با این نگاه، سیاست خارجی را به عرصه چانه‌زنی تبدیل می‌کند و از متحدان می‌خواهد سهم بیشتری بپردازند یا در حوزه‌های اقتصادی با واشنگتن همراهی کنند. این رویکرد معامله‌ای باعث شد او اتحادهایی مانند ناتو را نه بر پایه ارزش‌های مشترک، تعهدات تاریخی یا همبستگی سیاسی، بلکه همچون قراردادهای خدماتی ارزیابی کند که باید سود و زیان آن‌ها به‌طور مداوم محاسبه شود. منتقدان می‌گویند این نگاه، ماهیت امنیت جمعی را تضعیف می‌کند، اما حامیان ترامپ آن را تلاشی برای بازتعریف منافع ملی آمریکا می‌دانند.

تمایل به کاهش تعهدات خارجی

ترامپ از «اول آمریکا» سخن می‌گوید و به دنبال کاهش تعهدات نظامی در خارج از کشور است. در برهه‌ای، دولت وی حتی خروج نیروها از سوریه و افغانستان را پیش برد. از منظر برخی رای‌دهندگان، کاهش حضور نظامی در اروپا و آسیا می‌تواند منابع را برای مسائل داخلی آزاد کند.اما در مقابل بسیاری باور دارند که این کوچک کردن حضور امریکا در سطح جهان تبعات جبران ناپذیری برای آنها در پی خواهد داشت.به باور این منتقدان خروج از یک حوزه شاید امری ساده باشد اما ورود مجدد به آن حوزه امری بسیار دشوار خواهد بود.

واکنش‌ها و پیامدها

واکنش داخل آمریکا

تهدید خروج از ناتو در داخل آمریکا با واکنش‌های متفاوتی روبرو شده است. بسیاری از جمهوری‌خواهان سنتی و دموکرات‌ها آن را خطری جدی برای امنیت ملی می‌دانند و می‌گویند خروج از ناتو نه تنها اتحاد را متلاشی می‌کند بلکه به نفع روسیه تمام می‌شود. این نگرانی به ویژه پس از حمله روسیه به اوکراین (۲۰۲۲) افزایش یافت.

در مقاله‌ای در وب‌سایت Lawfare در مارس ۲۰۲۴ آمده است که ماده ۱۲۵۰A نه تنها خروج رسمی را بدون موافقت سنا ممنوع می‌کند، بلکه هر گونه استفاده از بودجه برای تعلیق یا کاهش عضویت را نیز قدغن کرده است . تحلیل‌گران می‌گویند این قانون احتمال رسیدگی قضایی به تلاش ترامپ برای خروج را بیشتر می‌کند، زیرا سنا می‌تواند علیه نقض قانون شکایت کند .

همچنین مقاله‌ای در «قانون ملی امنیت» دانشگاه جرج‌تاون اشاره می‌کند که ترامپ اولین رئیس‌جمهوری بود که آشکارا تعهد آمریکا به ناتو را زیر سؤال برد و این امر به احساسات منفی نسبت به این پیمان دامن زد . در پاسخ، قانون‌گذاران هر دو حزب لایحه‌هایی را برای حمایت از ناتو پیشنهاد کردند.

با وجود این، برخی مقامات جمهوری‌خواه معتقدند که تهدید خروج جدی نیست و عمدتاً به عنوان اهرمی برای اصلاح هزینه‌ها به کار می‌رود. لایحه‌ها و قوانین کنگره موجب شده است برخی خیالشان راحت شود که حتی اگر ترامپ بخواهد خروج را عملی کند، قوانین و دادگاه‌ها مانع خواهند شد.

واکنش متحدان اروپایی

در اروپا، تهدید خروج آمریکا نگرانی‌های عمیقی ایجاد کرده است. اروپا سال‌ها به چتر امنیتی آمریکا اتکا داشته و خروج واشنگتن می‌تواند توازن قدرت را به سود روسیه تغییر دهد. پس از سخنان فوریه ۲۰۲۴، رهبران اروپایی به‌سرعت خواستار تقویت همکاری‌های دفاعی در سطح اتحادیه اروپا شدند و بر افزایش بودجه‌های نظامی تاکید کردند . دولت لهستان و کشورهای بالتیک، که در خط مقدم تهدید روسیه قرار دارند، نسبت به این تهدید بسیار حساس بودند و درخواست کردند آمریکا تعهداتش را تکرار کند .

اگرچه برخی مقامات اروپایی ترامپ را جدی نمی‌گرفتند و تهدیدهای او را بخشی از سیاست داخلی آمریکا می‌دانستند، اما تحلیل‌گران معتقدند حتی تهدید زبانی نیز به اعتماد آسیب می‌زند. اعتماد به ماده ۵ و اصل «همه برای یکی» با ابهام مواجه شده و ممکن است دشمنان از این شکاف بهره‌برداری کنند.

پیامدهای بالقوه خروج

تحلیلگران، دانشکده‌های نظامی و اندیشکده‌ها سناریوهای مختلفی را برای خروج آمریکا یا کاهش تعهدات ترسیم کرده‌اند:

• تضعیف بازدارندگی: خروج آمریکا می‌تواند بازدارندگی علیه روسیه و سایر دشمنان را کاهش دهد. آمریکا قابلیت‌های مهمی مانند سپر موشکی، نیروی هوایی بلندبرد و توانایی اطلاعاتی را در اختیار دارد. بدون این توانمندی‌ها، کشورهای اروپایی آسیب‌پذیر خواهند شد. در یک شبیه‌سازی توسط اندیشکده War on the Rocks در سال ۲۰۱۹، مشخص شد که پس از خروج آمریکا، اعضای اروپایی در ابتدا سعی می‌کنند ایالات متحده را برگردانند، اما در نهایت مجبور می‌شوند ائتلاف‌های موقتی تشکیل دهند و به دنبال چتر هسته‌ای فرانسه و بریتانیا باشند .

• پروژه‌های دفاعی مشترک: احتمال خروج آمریکا می‌تواند روند ایجاد «ستون اروپایی» ناتو یا حتی شکل‌گیری یک سیستم دفاعی مستقل اروپایی را تسریع کند. اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ طرح «سپر آسمان اروپا» را برای بهبود دفاع هوایی پیشنهاد کرد. چنین پروژه‌هایی بدون حضور آمریکا نیازمند سرمایه‌گذاری و همکاری بیشتر خواهند بود.

• سلاح‌های هسته‌ای و بازدارندگی نوین: در غیاب چتر هسته‌ای آمریکا، برخی کشورها ممکن است به فکر سلاح هسته‌ای بیفتند. در شبیه‌سازی War on the Rocks، تیم آلمان به دنبال تضمین هسته‌ای فرانسه و بریتانیا بود و حتی گزینه‌های هسته‌ای خود را بررسی کرد . توسعه چنین توانمندی‌هایی نه‌تنها هزینه‌بر است، بلکه پیامدهای ژئوپلیتیکی گسترده‌ای دارد.

بررسی حقوقی: آیا رئیس‌جمهور می‌تواند به تنهایی ناتو را ترک کند؟

ماده ۱۳ پیمان آتلانتیک شمالی

ماده ۱۳ پیمان آتلانتیک شمالی می‌گوید هر طرف می‌تواند پس از گذشت ۲۰ سال، با ارسال اطلاعیه به دولت آمریکا، عضویت خود را پایان دهد؛ خروج پس از یک سال از دریافت اطلاعیه اجرا می‌شود . این ماده، بر خلاف برخی معاهدات، سازوکار پیچیده‌ای ندارد. اما پرسش مهم این است که در ساختار قانون اساسی آمریکا، چه نهادی صلاحیت اتخاذ این تصمیم را دارد.

اختیارات رئیس‌جمهور و نقش کنگره

قانون اساسی آمریکا مقرر کرده که رئیس‌جمهور معاهدات را با مشورت و موافقت دو سوم سنا منعقد می‌کند. اما در مورد خروج از معاهده، قانون صریحی وجود ندارد. در گذشته، برخی رؤسای جمهور بدون رأی سنا از معاهدات خارج شده‌اند. با این حال، بسیاری از حقوقدانان استدلال می‌کنند که چون ورود به معاهده با رأی سنا بوده، خروج نیز باید با رأی سنا باشد .

ماده ۱۲۵۰A در NDAA ۲۰۲۴ تلاش کرده این ابهام را رفع کند و تصریح می‌کند که رئیس‌جمهور بدون موافقت دو سوم سنا نمی‌تواند معاهده ناتو را فسخ کند . افزون بر این، استفاده از بودجه برای خروج یا تعلیق عضویت ممنوع شده است . این بند نشان می‌دهد قانون‌گذاران قصد دارند مانع خروج یک‌جانبه شوند.

احتمال «خروج ساکت» یا کاهش تعهدات

تعدادی از کارشناسان معتقدند حتی اگر ترامپ نتواند رسماً از ناتو خارج شود، ممکن است با کاهش مشارکت یا انتقال نیروها عملاً از این پیمان کناره‌گیری کند؛ این مفهوم تحت عنوان «خروج ساکت» یا quiet quitting مطرح شده است . در چنین حالتی، آمریکا رسماً عضو می‌ماند اما حضور نظامی و سیاسی خود را کاهش می‌دهد و تصمیم‌گیری‌های ناتو را نادیده می‌گیرد. چنین اقدامی ممکن است با مخالفت حقوقی کمتری مواجه شود و در عین حال اثر مخربی بر بازدارندگی داشته باشد.

سناریوهای محتمل آینده

با در نظر گرفتن سخنان ترامپ و واکنش‌های قانونی و بین‌المللی، می‌توان چند سناریوی اصلی ترسیم کرد:

1. استمرار وضعیت موجود با فشار بیشتر: در این حالت ترامپ به تهدید ادامه می‌دهد اما عملاً از ناتو خارج نمی‌شود. او به فشار بر اعضا برای رسیدن به سقف ۲ درصد یا حتی ۵ درصد ادامه می‌دهد و شاید پاداش و تنبیه‌هایی در قالب کاهش یا افزایش نیروها اعمال کند. این سناریو به افزایش هزینه‌های دفاعی اروپا می‌انجامد، اما احتمال تضعیف اعتماد به ناتو همچنان وجود دارد.

2. سیاست «ناتو خوابیده»: برخی مشاوران ترامپ طرحی تحت عنوان «ناتوی خوابیده» ارائه کرده‌اند که طی آن آمریکا به حضور نظامی گسترده پایان داده و نیروها را به آمریکا بازمی‌گرداند، اما تعهد به دفاع متقابل را در شرایطی خاص حفظ می‌کند . در واقع، ناتو به حالت نیمه‌فعال تبدیل می‌شود. این گزینه ممکن است به کاهش هزینه‌های آمریکا منجر شود اما قابلیت واکنش سریع را تضعیف می‌کند.

3. خروج رسمی: اگر ترامپ موفق شود سنای آمریکا را متقاعد کند یا از خلأهای قانونی استفاده کند، ممکن است اعلام خروج رسمی کند. بر اساس ماده ۱۳، خروج پس از یک سال اعمال می‌شود . این سناریو با واکنش شدید متحدان و احتمالاً فروپاشی ناتو همراه خواهد بود.

4. خروج ساکت (Quiet Quitting): به‌جای خروج رسمی، آمریکا مشارکت در مانورها و جلسات را کاهش می‌دهد و نیروها را به کشورهای دیگر منتقل می‌کند . این وضعیت ممکن است برای مدتی تداوم یابد، اما اثرات آن بر امنیت اروپا قابل توجه خواهد بود.

پیامدهای ژئوپلیتیکی و منطقه‌ای

اروپا

خروج یا کاهش تعهد آمریکا، امنیت اروپا را در برابر روسیه، به‌ویژه در مناطق بالتیک، بلاروس و دریای سیاه، به‌خطر می‌اندازد. کشورهای اروپای شرقی به حمایت آمریکا وابسته‌اند. بدون حضور آمریکا، اروپا باید به سرعت قابلیت‌های دفاع هوایی، پدافند موشکی و نیروی زمینی خود را تقویت کند . احتمال بهره‌گیری روسیه از شکاف موجود برای فشار بر کشورهای ضعیف‌تر بالا می‌رود.

روسیه و رقبای آمریکا

تهدید خروج آمریکا از ناتو، اهداف استراتژیک روسیه را تقویت می‌کند. کرملین سال‌هاست که ناتو را تهدیدی برای امنیت ملی خود می‌داند و کاهش تعهد آمریکا را پیروزی قلمداد می‌کند. اگر آمریکا از ناتو خارج شود، روسیه می‌تواند آزادانه‌تر در مرزهایش مانور دهد و ممکن است فشار بر اوکراین، مولداوی و دیگر کشورهای همسایه را افزایش دهد. در همین حال، چین نیز احتمالاً تلاش می‌کند تا با تضعیف اتحاد غربی، همکاری‌های خود با روسیه را افزایش دهد.

متحدان آسیایی

نقش سازمان پیمان آتلانتیک شمالی در آسیا مستقیم و گسترده نیست، اما خروج آمریکا از یک اتحاد بزرگ می‌تواند اثرات روانی و راهبردی عمیقی بر متحدان آسیایی واشنگتن بگذارد. کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی و استرالیا امنیت خود را تا حد زیادی بر پایه تضمین‌های ایالات متحده بنا کرده‌اند. تضعیف یا خدشه‌دار شدن اعتبار این تعهدها می‌تواند این کشورها را به بازنگری در دکترین‌های دفاعی، افزایش بودجه نظامی و حتی حرکت به سمت رقابت تسلیحاتی سوق دهد. چنین فضایی نااطمینانی راهبردی را در منطقه تشدید می‌کند و به بازیگرانی مانند چین این پیام را می‌دهد که اراده آمریکا برای دفاع از متحدانش ممکن است کاهش یافته باشد. در نتیجه، خروج احتمالی آمریکا از ناتو، حتی بدون ارتباط مستقیم با آسیا، می‌تواند توازن قوا در این منطقه حساس را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

تحلیل نهایی

مسئله صرفاً تهدید امنیت اروپا یا تضعیف ناتو را شامل نمی‌شود؛ خطر راهبردی اصلی مستقیماً منافع ایالات متحده را هدف می‌گیرد. اگر واشنگتن از نقش محوری خود عقب‌نشینی کند یا حضورش را به‌طور محسوسی کاهش دهد، خلأ قدرت فوراً شکل می‌گیرد و بازیگران رقیب آن را پر می‌کنند. این بازیگران، با آمادگی نظامی و ابتکار سیاسی، فرصت را به مزیت تبدیل می‌کنند و قواعد بازی امنیتی را بازتعریف می‌سازند. در چنین مسیری، آمریکا نه‌تنها اهرم بازدارندگی خود را تضعیف می‌کند، بلکه ظرفیت هدایت ائتلاف‌ها را نیز از دست می‌دهد.

این روند انسجام سیاسی و امنیتی اروپا را فرسوده می‌کند و ایده «اروپای متحد» را از درون می‌کاهد. مهم‌تر آن‌که، فضا برای شکل‌گیری بلوک‌ها و ائتلاف‌هایی باز می‌شود که منافع خود را نه در همسویی با آمریکا، بلکه در تقابل با آن تعریف می‌کنند. هرچند این سناریو امروز دور از ذهن به نظر می‌رسد، تجربه تاریخی نشان می‌دهد تغییرات تدریجی موازنه قدرت، در گذر زمان نتایجی می‌سازد که ابتدا بعید تصور می‌شدند.

منابع

1. https://www.theguardian.com/us-news/2025/mar/07/donald-trump-nato-alliance-us-security-support#:~:text=The%20alliance%20came%20to%20the,military%20participated%20in%20the%20operation
2. https://www.rferl.org/a/trump-nato-russia-france-macron-military-spending/33339348.html#:~:text=Roughly%20100%2C000%20U,in%20Germany%2C%20Italy%2C%20and%20Britain
3. https://www.atlanticcouncil.org/blogs/natosource/trump-confirms-he-threatened-to-withdraw-from-nato/#:~:text=says%2C%20%E2%80%9Cwould%20you%20leave%20us,They%20paid%20their%20bills
4. https://www.iss.europa.eu/publications/briefs/trump-card-what-could-us-abandonment-europe-look#:~:text=During%20his%20first%20tenure%20at,traditional%20US%20opposition%20to%20European
5. https://panetta.house.gov/media/in-the-news/us-house-votes-overwhelmingly-bar-us-exit-nato#:~:text=WASHINGTON%20%E2%80%94%20The%20U,nation%20military%20pact
6. https://nationalsecurity.law.georgetown.edu/wp-content/uploads/2025/04/Will_NATO_Survive_Under_a_Second_Trump_Administration.pdf#:~:text=120.%20Id.%202025,NATO%20115
7. https://www.lawfaremedia.org/article/what-congress-has-done-and-what-it-still-needs-to-do-to-protect-nato#:~:text=To%20understand%20the%20significance%20of,%E2%80%9D
8. https://carleton.ca/news/story/trump-constitutional-collision-nato/#:~:text=How%20to%20quit%20an%20alliance
9. https://www.reuters.com/world/us/republicans-blast-trump-over-threat-abandon-nato-allies-2024-02-12/#:~:text=During%20a%20political%20rally%20on,by%20Russia%20on%20such%20countries
10. https://www.theguardian.com/world/2024/feb/12/european-leaders-call-for-stronger-defence-ties-donald-trump-nato-remarks-russia#:~:text=European%20leaders%20have%20called%20for,undermine%20the%20basis%20of%20Nato
11. https://warontherocks.com/2019/11/european-security-in-crisis-what-to-expect-if-the-united-states-withdraws-from-nato/#:~:text=the%20scenario%20deteriorated%20significantly%2C%20and,mutual%20defense%20commitment%20are%20questionable
12. https://edition.cnn.com/2019/01/15/politics/trump-nato-us-withdraw
13. https://www.nytimes.com/2019/01/14/us/politics/nato-president-trump.html
14. https://apnews.com/article/trump-nato-presidential-election-congress-republicans-20e902788e8701999ce0424f73d478cc
15. https://www.bbc.com/news/articles/c3gr90jnxjvo
16. https://www.cbsnews.com/news/trump-nato-past-comments/
17. https://www.politico.com/news/2024/11/08/trump-nato-congress-courts-00188426
18. https://www.nato.int/en/news-and-events/events/transcripts/2018/05/17/statements
19. https://www.foxnews.com/world/trump-has-changed-game-nato-enters-brave-new-era-under-pressure-from-us-russia
20. https://www.washingtonpost.com/politics/2025/06/25/trump-news-nato-israel-iran/
21. https://www.whitehouse.gov/articles/2025/06/president-trumps-leadership-vision-drives-nato-breakthrough/